Son aylar Bakı Fond Birjasında (BFB) dövlət istiqrazlarının yerləşdirilməsi üzrə keçirilən hərraclarda istiqrazlar üzrə gəlirliliyin aşağı düşdüyü müşahidə edilir. Bir çox oxucular gəlirliliyin aşağı düşməsinin səbəbləri ilə maraqlanırlar.

Hazırda dövlət istiqrazlarının gəlirliyinə təsir edən əsas amil sifarişlərin sayının çox olmasıdır. Sadə şəkildə desək, istiqraz almaq istəyən çoxdur, yeganə satıcı isə Maliyyə Nazirliyidir.

Elə sonuncu dəfə Maliyyə Nazirliyinin 10 milyon manat həcmində, 91 gün tədavül müddətli dövlət qısamüddətli istiqrazlarının (DQİ) yerləşdirilməsi üzrə hərracda  9 investor tərəfindən qiyməti intervalı 98.0656 AZN (7.9998%) və 98.9025 AZN (4.5003%) olan 20 sifariş təqdim edilmişdir. Göründüyü kimi, istirazları aşağı faizlə də əldə etmək istəyən investorlar mövcuddur. Belə olan halda Maliyyə Nazirliyi daha aşağı faizlərə razı olan investorlara üstünlük verir və nəticədə də gəlirlilik aşağı düşür. Qeyd olunan hərracda Maliyyə Nazirliyi tərəfindən istiqrazların kəsmə qiyməti 98.9025 AZN (4.5003%), orta ölçülmüş qiyməti 98.9025 AZN (4.5003%) müəyyən edilmişdir.

İNDİ SON SÖZÜ MALİYYƏ NAZİRLİYİ DEYİR

Əksər bazarlarda olduğu kimi, qiymətli kağızlar bazarında da qiymət rəqabət əsasında formalaşır. Alıcı çox (investorlar), satıcı isə bir nəfər (Maliyyə Nazirliyi) olduğundan son söz satıcının olur. Əgər alıcılar və onların sifarişləri azalarsa, bu zaman Maliyyə Nazirliyi dövlət istiqrazlarını yerləşdirmək üçün faizləri qaldıra bilər. Çünki dövlətin təcili vəsitə ehtiyacı olur, yüksək faizlə də olsa pul cəlb edilməlidir. Hələlik, belə vəziyyət formalaşmayıb. Banklarda və sığorta şirkətlərində Manatda kifayət qədər izafi vəsait mövcuddur. Maliyyə təşkilatları bu vəsaitləri hesablarda yatızdırmaqdansa, aşağı gəlirlə də olsa dövlət istiqrazlarına yönəldirlər. Maliyyə Nazirliyi də “ucuz pul” imkanından yaxşı faydalanır.

İNVESTORLAR ÜÇÜN ALTERNATİV SEÇİM AZDIR

Maliyyə Nazirliyinin təklif etdiyi faizlər indi elə də yüksək deyil. İnvestorların sayının və sifarişlərinin yüksək olmasının digər bir səbəbi alternativ  seçimlərin azlığıdır. Vəsaiti sərmayə etmək üçün rəqib qiymətli kağızlar çox azdır. İnvestorların depozit hərraclarında iştirak etmək, notlar və dövlət istiqrazları almaqdan başqa çox seçiməri yoxdur. Əgər dövlət istiqrazlarına rəqib qiymətli kağızlar olarsa, bu zaman invstorlar həmin qiymətli kağızlara yönələr və nəticədə də Maliyyə Nazirliyi qaçan investorları özünə cəlb etmək üçün faizi artırar. İndi isə Maliyyə Nazirliyinin buna ehtiyacı yoxdur, qeyd etdiyimiz kimi, əlində pulu olan və bulu investisiya etməyə alət tapmayan alıcı çoxdur.

Üstəlik də, dövlət istiqrazları çox az riskli investisiya alətidir. Sifarişlərin yüksək olmasının digər bir səbəbi də budur.