ABŞ iqtisadiyyatında sentyabr ayında gözləniləndən xeyli az yeni iş yeri yaradılıb və işsizlik səviyyəsi yüksəlib. Bu göstəricilər ölkənin əmək bazarında və ümumilikdə iqtisadiyyatda zəifləmə əlamətlərinin artdığına işarə edir.

Marja.az xəbər verir ki, ABŞ Əmək Statistikası Bürosunun məlumatına görə, sentyabr ayında kənd təsərrüfatı istisna olmaqla məşğulluq mövsümi amillər nəzərə alınmaqla cəmi 29 min nəfər artıb. Dow Jones-un sorğusunda iştirak edən iqtisadçılar 84 min yeni iş yerinin yaradılacağını gözləyirdilər.

Eyni zamanda, işsizlik səviyyəsi 4,1%-lik proqnoza qarşı 4,2%-ə yüksəlib.

Əvvəlki ayların göstəriciləri də aşağı salınıb

Sentyabr göstəricilərinin zəif olması ilə yanaşı, əvvəlki aylar üzrə statistika da aşağı istiqamətdə yenidən nəzərdən keçirilib. Avqust ayında məşğulluq artımı 133 min nəfərə endirilib. İyul ayı üzrə əvvəl açıqlanmış artım isə mənfi göstəriciyə çevrilib və həmin ayda iş yerlərinin sayının 10 min azaldığı müəyyən edilib. Yenidən baxılmalar nəticəsində iyul və avqust ayları üzrə ümumilikdə əvvəl açıqlanandan 60 min daha az iş yeri yaradıldığı məlum olub.

Bazarlar Fed-in oktyabrda faiz artırmayacağını gözləyir

Zəif əmək bazarı məlumatlarının açıqlanmasından sonra maliyyə bazarlarında sürətli reaksiya müşahidə edilib. ABŞ fond indeksləri üzrə fyuçerslər yüksəlib, dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi isə aşağı düşüb. İnvestorlar zəif məşğulluq göstəricilərini Federal Ehtiyat Sisteminin (FED, ABŞ Mərkəzi Bankı) oktyabr iclasında faiz dərəcələrini dəyişməməsi ehtimalını artıran faktor kimi qiymətləndiriblər.

CME Group-un FedWatch alətinə görə, bazar iştirakçılarının Fed-in 27–28 oktyabr tarixlərində keçiriləcək iclasda faizləri dəyişməz saxlayacağına dair ehtimalı 82,8%-ə yüksəlib.

Jefferies-in ABŞ üzrə baş iqtisadçısı Thomas Simons bildirib ki, sentyabr əmək bazarı göstəriciləri oktyabrda faiz artımı ehtimalını demək olar aradan qaldırıb. Onun sözlərinə görə, avqust ayında məşğulluqda müşahidə olunan sıçrayışın davam edəcəyi gözlənilsə də, yeni məlumatlar həmin artımın iyun və iyul aylarındakı zəif işə qəbuldan sonra müvəqqəti bərpa olduğunu göstərir.

Ev təsərrüfatları sorğusunda mənzərə daha yaxşıdır

İşsizlik səviyyəsinin hesablanmasında istifadə olunan ev təsərrüfatları sorğusu müəssisələr üzrə məşğulluq statistikasından daha müsbət nəticələr göstərib. Sentyabr ayında ev təsərrüfatları üzrə məşğulluq 406 min nəfər artıb.

İşçi qüvvəsinin sayı isə 485 min nəfər yüksəlib.

Əmək bazarında iştirak səviyyəsi 0,2 faiz bəndi artaraq 61,8%-ə çatıb. Bu, may ayından bəri ən yüksək göstəricidir. Ruhdan düşmüş iş axtaranları və iqtisadi səbəblərlə yarımştat işləyənləri də əhatə edən geniş işsizlik göstəricisi isə 7,6%-ə enib. Bu, 2025-ci ilin yanvarından bəri ən aşağı səviyyədir.

Fed üçün inflyasiya hələ də əsas risk olaraq qalır

Əmək bazarındakı zəifləmə Federal Ehtiyat Sisteminin növbəti faiz qərarı fonunda diqqətlə izlənilir. Son günlər Fed rəsmilərinin açıqlamalarından sonra bazarlar faiz artımı ilə bağlı gözləntilərini dəyişib və növbəti artımın dekabr ayına qədər təxirə salına biləcəyini düşünürlər.

Fed sentyabr ayında əsas faiz dərəcəsini 0,25 faiz bəndi artırmışdı.

Bununla belə, Fed rəsmiləri üçün inflyasiya hələ də əmək bazarındakı zəiflikdən daha böyük risk hesab olunur. Mərkəzi Bankın üstünlük verdiyi əsas inflyasiya göstəricisinin son məlumatında illik artım 3% təşkil edib. Fed-in hədəfi isə 2%-dir.

Əməkhaqqı artımı son 5 ilin minimumuna düşüb

Sentyabr ayında orta saatlıq əməkhaqqı cəmi 0,1% artıb. İllik müqayisədə əməkhaqqı artımı 3%-ə düşüb. Bu, 2021-ci ilin mayından bəri ən aşağı göstəricidir. Wall Street analitikləri aylıq artımın 0,3%, illik artımın isə 3,1% olacağını gözləyirdilər.

Orta iş həftəsinin müddəti dəyişməyərək 34,6 saat təşkil edib.

Navy Federal Credit Union-un baş iqtisadçısı Heather Long bildirib ki, iş imkanlarının məhdudluğu amerikalıları narahat edir və əməkhaqqı artımının inflyasiya tərəfindən faktiki olaraq “udulması” istehlakçılar üçün əlavə təzyiq yaradır.

Bununla belə, o, əmək bazarını ümumilikdə “sabit” qiymətləndirib və Fed-in dekabrda faiz artımından imtina edəcəyini düşünmədiyini bildirib.

Ən çox yeni iş yeri səhiyyədə yaradılıb

Sentyabr ayında yeni iş yerlərinin əsas hissəsi səhiyyə sektorunun payına düşüb. Səhiyyədə məşğulluq 17 min nəfər artıb. Tikinti sektorunda 11 min, istehsal sektorunda isə 9 min yeni iş yeri yaradılıb. Digər tərəfdən, dövlət sektorunda məşğulluq 17 min nəfər azalıb. Müvəqqəti işçi xidmətlərində 11 min, informasiya xidmətlərində 10 min, maliyyə sektorunda isə 7 min iş yeri ixtisar olunub. İnformasiya sektorundakı azalmanın fonunda süni intellektin əmək bazarına mümkün təsirləri ilə bağlı narahatlıqlar da artır.

İqtisadi artım isə güclü qalır

Əmək bazarındakı zəifliyə baxmayaraq, ABŞ iqtisadiyyatının digər əsas göstəriciləri hələ də nisbətən güclü olaraq qalır. ABŞ Ticarət Nazirliyi birinci və ikinci rüblər üzrə ÜDM artımını müvafiq olaraq 2,5% və 2,2% səviyyəsinə yenidən nəzərdən keçirib.

Atlanta Federal Ehtiyat Bankının modelinə görə, üçüncü rübdə iqtisadi artımın 3,7% təşkil edə biləcəyi ehtimal olunur.