Asiya İnkişaf Bankına görə, Azərbaycanda kiçik və orta müəssisələr çətinliklərlə üzləşməyə davam edir.

Marja Bankın məlumatına istinadən xəbər verir ki, kiçik və orta müəssisələrin (KOM-lar) sürətli inkişafının dəstəklənməsi Azərbaycan hökumətinin Milli Strateji Yol Xəritəsinin başlıca məqsədlərindən birini təşkil edir və iqtisadi inklüzivlik və bir tərəfdən Bakı və şəhərinin və Abşeron yarımadasında paytaxtın ətrafında yerləşən qəsəbələr ilə başqa rayonlar arasında gəlir fərqinin azalması üçün mühüm alətdir:

“Hökumət tərəfindən KOM-ların dəstəklənməsi və inkişafının təşviqi üçün bir sıra tədbir görülmüşdür. İllər ərzində bu sahədə ciddi irəliləyişlərin əldə edilməsinə baxmayaraq, MKOM-lar çətinliklərlə üzləşməyə davam edir və bu çətinliklər, xüsusilə, yüksək borcalma məsrəflərinə görə maliyyə vəsaitinə çıxışın və uzun müddətli maliyyənin çatışmazlığı, kreditorların KOM-ların kredit qabiliyyətinə az dəyər verməsi, maliyyə savadlılığının zəifliyi, maliyyə qurumlarına etibarın aşağı olması və yetərsiz təminat ilə bağlıdır.”

Asiya İnkişaf Bankı qeyd edib ki, siyasətin formalaşdırılmasını sistemli hala gətirmək və KOM-ların təşviqini həyata keçirmək üçün 2016-cı ildə yaradılmış Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyi biznesin inkişafı üzrə 26 mərkəzi idarə edir və Kredit Zəmanəti Proqramı və Azərbaycan Kredit Bürosu, həmçinin, kiçik müəssisələrə maliyyə vəsaitini əldə etməkdə kömək edir. 2017-ci ildə qəbul edilmiş qanun borcalan və kreditorların təminatlı əməliyyatlar və daşınar əmlakın yüklülüyünə münasibətdə hüquqlarını müəyyən edir. Prinsip etibarilə, bir neçə dövlət fondu KOM-lara güzəştli şərtlərlə kredit verə bilər. Lakin rəsmi məlumatlar və tərəf müqabilləri arasında aparılan sorğular özəl sektora kreditin ÜDM-dəki payının 17,6% təşkil etməsi ilə aşağı olmasını göstərir və bunun səbəbi ondan ibarətdir ki, KOM-ların kiçik hissəsi rəsmi maliyyə alətlərindən istifadə edir, əksəriyyəti isə bunun əvəzinə daxili və ya qeyri-formal mənbələrdən istifadə etməyə üstünlük verir.

Banka görə, KOM-ların maliyyələşdirilməsi sahəsinin islahatı hədəf və göstəricilərə əsaslanan daha dəqiq və inklüziv strategiyanı tələb edir. Artıq ayrılmış vəsaitin optimizasiyası vasitəsilə hədəflər müəyyən edilə, təkrarlanan səylər aradan qaldırıla, ayrılan vəsaitin həcmi və təklif edilən məhsulların çeşidi artırıla bilər. Qabaqcıl beynəlxalq təcrübənin qəbul edilməsi maliyyələşdirmə mexanizmlərinin birləşdirilməsi, restrukturizasiyası və yenidən təşkili vasitəsilə maliyyələşdirmənin səmərəliliyini artıra bilər. Özəl kreditlorlar tərəfindən innovasiya texnologiyalarının və kənd təsərrüfatının sığortalanması, zəmanətlər və İslam maliyyəsi kimi alternativ maliyyə alətlərinin istifadə edilməsi maliyyə vəsaitinə çıxış imkanlarını artıracaq və, həmçinin, anderraytinq potensialının gücləndirilməsi, məhsulun daha optimal şəkildə təqdimatı və kənd yerlərində təmsilçiliyin artırılmasına gətirəcəkdir. Maliyyə savadlılığının artırılması və sadələşdirilmiş vergiqoyma KOM-ların kredit qabiliyyətini artıra bilər. Yekun olaraq, KOM reyestrinin yaradılması siyasətin daha təkmil formalaşdırılması üçün KOM-ların səmərəliliyi haqqında məlumatların qeydə alınması, saxlanması və təhlili üçün mexanizm təmin edəcək.