Azərbaycanda dağ-mədən və metallurgiya üçün 2030 planı təsdiqləndi – İxrac potensialı 2 milyard dollara çatdırılacaq

Azərbaycanda dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafı üzrə yeni genişmiqyaslı Dövlət Proqramı təsdiqlənib. Proqram çərçivəsində geoloji kəşfiyyatın genişləndirilməsi, yeni mədən və emal müəssisələrinin yaradılması, alüminium və qara metallurgiya istehsal güclərinin artırılması, həmçinin sahənin illik ixrac potensialının təxminən 2 milyard ABŞ dollarına çatdırılması nəzərdə tutulur.

Marja.az xəbər verir ki, Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikasında dağ-mədən (metal filizləri) və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair 2027–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Sərəncam 23 sentyabr 2026-cı il tarixində imzalanıb.

Dövlət Proqramının əsas məqsədi dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin dayanıqlı inkişafını təmin etmək, yüksək əlavə dəyər yaradan istehsalı genişləndirmək və qeyri-neft sənayesinin rəqabət qabiliyyətini artırmaqdır. Sənəddə xammalın hasilatından emala və yüksək əlavə dəyərli son məhsul istehsalınadək tam dəyər zəncirinin yaradılması, özəl və xarici investisiyaların cəlbi nəzərdə tutulur.

Geoloji kəşfiyyat 15 min kvadratkilometrə çatdırılacaq

Proqramın əsas hədəflərindən biri geoloji kəşfiyyat işlərinin aparıldığı ərazilərin ümumi sahəsinin 2030-cu ilədək 15 min kvadratkilometrə çatdırılmasıdır.

Yeni faydalı qazıntı yataqlarının aşkar edilməsi, mövcud ehtiyatların dəqiqləşdirilməsi və mineral ehtiyatların beynəlxalq hesabatlılıq standartlarına uyğun qiymətləndirilməsi planlaşdırılır.

Hər gün yeni vakansiyalar - AzVak.az-da

Filizçay polimetal və Söyüdlü (Zod) qızıl yataqları da daxil olmaqla Naxçıvan, Qarabağ, Şərqi Zəngəzur və digər regionlardakı perspektivli yataqların istismara hazırlanması və filiz emalı imkanlarının genişləndirilməsi qarşıya qoyulan əsas hədəflərdəndir.

“Azəralüminium”un istehsal gücü 100 min tona çatdırılacaq

Dövlət Proqramı alüminium sənayesində də istehsalın əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirilməsini nəzərdə tutur.

“Azəralüminium” MMC-nin elektroliz zavodunun illik istehsal gücünün 100 min tona, alüminium yayma məhsullarının illik istehsal gücünün isə 50 min tona çatdırılması planlaşdırılır.

Bununla yanaşı, alüminium profil, naqil, kabel, folqa, lövhə, lent və içki qabları kimi yüksək əlavə dəyərli məhsulların istehsalının qurulması və genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.

Özəl sektor tərəfindən illik istehsal gücü təxminən 200 min ton olan yeni ilkin alüminium istehsalı müəssisəsinin yaradılması imkanları da araşdırılacaq və bu məqsədlə investorların cəlb edilməsi planlaşdırılır.

Proqramda həmçinin Zəylik-Alunit yataqlarından alüminium xammal bazasının inkişafında istifadə imkanlarının qiymətləndirilməsi nəzərdə tutulub. Yeni 200 min tonluq ilkin alüminium müəssisəsi ilə bağlı qiymətləndirmələrdən sonra qərarın qəbul edilməsi və potensial investorun müəyyənləşdirilməsi planlaşdırılır.

Azərbaycanda illik 2 milyon ton isti briketlənmiş dəmir istehsalı gücü yaradılacaq

Qara metallurgiya üzrə ən iri hədəflərdən biri Qərb Sənaye Parkının fəaliyyətə başlaması və Daşkəsən dəmir filizi yataqları əsasında yeni istehsal zəncirinin yaradılmasıdır.

Daşkəsən layihəsi çərçivəsində yerli və idxal olunan xammal hesabına illik 2 milyon ton İsti Briketlənmiş Dəmir (İBD) istehsalı gücünün yaradılması nəzərdə tutulur. Yerli istehsal ediləcək İBD-nin bir hissəsinin ölkədaxili metallurgiya müəssisələrində xammal kimi istifadəsi planlaşdırılır. Məqsədlər arasında qara metallurgiya məhsullarında idxaldan asılılığın mərhələli azaldılması və ixrac potensialının artırılması da yer alır.

Daşkəsən layihəsi çərçivəsində Zənginləşdirmə zavodu, Pellet istehsalı zavodu və İBD zavodu tikiləcək. Bundan başqa, dəmir filizi konsentratının Zənginləşdirmə zavodundan Pellet zavoduna daşınması üçün 45 kilometr uzunluğunda boru kəmərinin qurulması nəzərdə tutulub.

“Baku Steel Company” QSC tərəfindən yeni yayma zavodunun yaradılması və tikişsiz boru istehsalı üzrə yeni istehsal güclərinin qurulması da Dövlət Proqramına daxil edilib.

Söyüdlü, Filizçay, Dəmirli, Xarxar və Qaradağ üzrə planlar açıqlandı

Əlvan və qiymətli metallar istiqamətində Kəlbəcərdə yerləşən Söyüdlü (Zod) qızıl yatağında hasilat və emal prosesinin qurulması və sənaye istismarına başlanılması nəzərdə tutulur.

Balakəndə Filizçay polimetal yatağı üzrə texniki-iqtisadi əsaslandırma hazırlanacaq və nəticələr əsasında tikinti işlərinə başlanması ilə bağlı qərar veriləcək.

Elbəydaş filiz yatağının minalardan və digər partlayıcı sursatlardan təmizlənərək istismara hazırlanması, Dəmirli mədən-filiz yatağında istismarın davam etdirilməsi, Xarxar və Qaradağ yataqlarının isə işlənmə və hasilat mərhələsinə keçirilməsinə dəstək nəzərdə tutulur.

Naxçıvanda qızıl və mis yataqlarının istismara cəlb edilməsi də Dövlət Proqramında yer alır.

Söyüdlü yatağında flotasiya zavodu və əlaqədar infrastrukturun qurulması, zənginləşdirilmiş filiz istehsalına və satışına başlanması planlaşdırılır. Naxçıvanda Ortakənd yatağı üzrə isə hasilata başlanması nəzərdə tutulur.

Nadir torpaq elementləri üzrə regional mərkəz hədəfi

Proqramda strateji əhəmiyyətli mineralların, o cümlədən nadir torpaq elementlərinin emalı imkanlarının araşdırılması və Azərbaycanın bu istiqamətdə regional emal mərkəzinə çevrilməsi perspektivlərinin qiymətləndirilməsi də ayrıca hədəf kimi müəyyən edilib.

Həmçinin yerli və idxal xammal əsasında mis emalı üzrə metaləritmə müəssisələrinin yaradılması imkanlarının araşdırılması nəzərdə tutulur.

Sahədə əlavə dəyər 2 dəfədən çox artırılacaq

Dövlət Proqramının əsas iqtisadi hədəflərindən biri yaradılacaq yeni istehsal gücləri hesabına dağ-mədən və metallurgiya sahəsində əlavə dəyərin 2 dəfədən çox artırılmasıdır.

Sənədə əsasən, sahənin illik ixrac potensialının 2025-ci ilin orta dünya qiymətləri əsasında təxminən 2 milyard ABŞ dollarına çatdırılması nəzərdə tutulur.

Proqramda sadalanan yeni istehsal güclərinə Daşkəsən Zənginləşdirmə, Pellet və İBD zavodları, “Baku Steel Company”nin yeni yayma zavodu, “Azəralüminium”un Gəncədəki elektroliz zavodu, kalsinasiya və anodbişirmə zavodu, eləcə də Söyüdlü yatağında flotasiya zavodu daxildir.

Son 10 ildə qızıl və mis istehsalı artıb

Dövlət Proqramında təqdim olunan statistikaya görə, 2015–2025-ci illərdə Azərbaycanda qızıl istehsalı 33% artaraq 2 965 kiloqrama, gümüş istehsalı 27,5 dəfə artaraq 3 646 kiloqrama, mis konsentratı istehsalı isə 8,1 dəfə artaraq 7,8 min tona çatıb.

Eyni dövrdə qızıl ixracının dəyəri 3,9 dəfə artaraq 326,2 milyon dollara, gümüş ixracı 27 dəfə artaraq 2,7 milyon dollara, mis ixracı isə 3,8 dəfə artaraq 37,8 milyon dollara yüksəlib.

İcraya Nazirlər Kabineti nəzarət edəcək

Sərəncama əsasən, Dövlət Proqramındakı tədbirlərin əlaqələndirilməsi və icrasına nəzarət Nazirlər Kabinetinə həvalə edilib. Nazirlər Kabineti proqramın icra vəziyyəti barədə ildə bir dəfə Prezidentə məlumat verməlidir.

Monitorinq və qiymətləndirməni Nazirlər Kabinetinin sifarişi əsasında İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzi həyata keçirəcək.

Maliyyə və İqtisadiyyat nazirliklərinə isə proqram üzrə tədbirlərin maliyyələşdirilməsi üçün hər il dövlət büdcəsi və dövlət investisiya proqramları hazırlanarkən zəruri vəsaitin nəzərdə tutulması istiqamətində tədbirlər görmək tapşırılıb.

İş elanları AzVak.az-da