Avropada təbii qazın qiyməti kəskin artaraq meqavat-saat üçün 100 avronu ötüb. Bununla da qiymətlər 2022-ci ilin dekabrından bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb. Analitiklər qışın sərt keçəcəyi təqdirdə qiymətin 2027-ci ilin əvvəlində 130 avroya qədər yüksələ biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.

Marja.az xəbər verir ki, təbii qazın bahalaşmasının əsas səbəbləri Yaxın Şərqdəki münaqişə nəticəsində mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) tədarükünün məhdudlaşması və Asiya ölkələrindən tələbatın artmasıdır.

Avropanın təbii qaz bazarında əsas qiymət göstəricisi hesab olunan Niderlandın TTF ticarət platformasında noyabr fyuçersləri üzrə təbii qazın bir meqavat-saatının qiyməti oktyabrın 28-də 101 avroya yaxınlaşıb.

“Reuters” agentliyinin məlumatına görə, qiymət gün ərzində 100 avro həddinə çataraq 2022-ci ilin enerji böhranından bəri ən yüksək səviyyəni görüb.

Sentyabrın əvvəlində isə Avropada təbii qazın qiyməti meqavat-saat üçün 70 avrodan aşağı idi. Beləliklə, təxminən iki ay ərzində təbii qazın qiyməti ən azı 43 faiz bahalaşıb.

Qətərin LNG ixracı kəskin azalıb

Avropada təbii qazın bahalaşmasına təsir göstərən əsas amillərdən biri Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin ciddi şəkildə məhdudlaşmasıdır. Yaxın Şərqdə davam edən münaqişə nəticəsində dünyanın əsas LNG ixracatçılarından olan Qətərin beynəlxalq bazarlara qaz tədarükü əhəmiyyətli dərəcədə azalıb.

Qlobal LNG təklifinin təxminən beşdə birini təmin edən Qətərin ixrac həcmi müharibədən əvvəlki səviyyənin dörddə birinə qədər geriləyib.

Başqa sözlə, ölkənin LNG tədarükünün əvvəlki səviyyə ilə müqayisədə təxminən 75 faiz azaldığı bildirilir.

Hörmüz boğazında daşımaların tam bərpa olunmaması qış mövsümü ərəfəsində qlobal qaz bazarında təklif çatışmazlığı risklərini artırır.

Asiya ölkələri Avropa ilə LNG uğrunda rəqabəti gücləndirir

Təbii qazın qiymətlərini yüksəldən digər mühüm amil Asiya ölkələrindən LNG-yə tələbatın artmasıdır. Analitiklərin məlumatına görə, Asiya idxalçıları mümkün tədarük fasilələrindən qorunmaq məqsədilə spot bazarda qaz alışlarını artırıblar.

Xüsusilə Çin təbii qaz ehtiyatlarını müəyyən edilmiş hədəflərə çatdırmaq üçün yüksək qiymətlərə baxmayaraq, LNG alışlarını davam etdirir.

Asiya bazarlarında güclü tələbat bəzi LNG yüklərinin Avropa əvəzinə həmin regiona istiqamətlənməsinə səbəb olur.

Nəticədə Avropa ölkələri məhdud həcmdə mövcud olan LNG tədarükünü təmin etmək üçün Asiya alıcıları ilə daha yüksək qiymətlər təklif etməklə rəqabət aparmalı olurlar.

Bu vəziyyət Avropanın enerji idxalı xərclərini artırmaqla yanaşı, qış aylarında enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı riskləri də gücləndirir.

Qışda təbii qazın qiyməti 130 avroya çata bilər

Analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, qış aylarında hava şəraitinin gözləniləndən daha sərt olması Avropada təbii qaz qiymətlərinin növbəti yüksəlişinə səbəb ola bilər.

Proqnozlara görə, havanın həddindən artıq soyuması halında təbii qazın bir meqavat-saatının qiyməti 2027-ci ilin əvvəlində 130 avroya qədər yüksələ bilər.

Bu, 100 avroluq səviyyə ilə müqayisədə əlavə 30 faizlik bahalaşma deməkdir.

Analitiklər noyabrın əvvəlində Avropada hava temperaturunun mövsümi normalardan aşağı olacağını gözləyirlər.

Bununla yanaşı, küləyin sürətinin zəif olması külək elektrik stansiyalarında enerji istehsalını məhdudlaşdıra bilər.

Belə vəziyyətdə elektrik enerjisi istehsalında təbii qaza tələbatın artması mümkündür.

Soyuq hava və zəif külək şəraiti Avropanın hələ tam doldurulmamış qaz anbarlarından ehtiyatların daha sürətlə çıxarılmasına gətirib çıxara bilər.

Avropanın qaz ehtiyatları ötən ildən aşağıdır

“Reuters” agentliyinin məlumatına əsasən, Avropa İttifaqında təbii qaz anbarlarının doluluq səviyyəsi təxminən 75 faiz təşkil edir. Müqayisə üçün, ötən ilin eyni dövründə bu göstərici 83 faiz olmuşdu. Beləliklə, qaz anbarlarının doluluğu bir il ərzində təxminən 8 faiz bəndi azalıb.

Xüsusilə Almaniyada qaz ehtiyatlarının doluluq səviyyəsinin təxminən 60 faiz olması qış mövsümü ərəfəsində əlavə narahatlıq yaradır.

Qaz ehtiyatlarının azalması və LNG tədarükündə yaranan məhdudiyyətlər Avropanın qış aylarında enerji qiymətlərindəki mümkün sıçrayışlara qarşı həssaslığını artırır.

Yüksək qiymətlər sənaye müəssisələrinə də təsir göstərir

Təbii qazın bahalaşması yalnız enerji idxalçılarına deyil, sənaye müəssisələrinə və istehlakçılara da təsir edir.

Xüsusilə kimya, gübrə və metallurgiya kimi enerji tutumlu sənaye sahələrində istehsal xərcləri yüksəlir.

“Reuters”in məlumatına görə, bəzi Avropa müəssisələri yüksək enerji qiymətləri səbəbindən istehsal həcmlərini azaltmağa başlayıblar.

Təbii qazın bahalaşması elektrik enerjisinin topdansatış qiymətlərinə də təsir göstərir.

Analitiklər qiymətlərin 100 avrodan yuxarı qalmasının Avropa hökumətlərini enerji istehlakını məhdudlaşdıran və ya istehlakçıların xərclərini azaltmağa yönəlmiş əlavə tədbirlər görməyə sövq edə biləcəyini bildirirlər.

Beləliklə, Avropa enerji bazarında əsas risklər Hörmüz boğazında daşımaların məhdudlaşması, Qətərin LNG ixracının azalması, Asiyadan güclü tələbat və qış mövsümü ərəfəsində qaz ehtiyatlarının ötən illə müqayisədə daha aşağı olması ilə bağlıdır.

Hər gün yeni vakansiyalar - AzVak.az-da