2026-cı ilin yanvar-aprel aylarında Azərbaycanın ümumi ixracı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 35,2% və ya 3 milyard 93,9 milyon dollar artaraq 11 milyard 878,6 milyon dollara çatıb.

Bu barədə Marja.az Azərbaycan Respublikası Xarici Ticarətinin Gömrük Statistikasına istinadən xəbər verir.

2025-ci ilin ilk 4 ayında ixracın ümumi həcmi 8 milyard 784,7 milyon dollar təşkil etmişdi.

Hesabat dövründə neft-qaz sektoruna daxil olan malların ixracı isə azalıb. Bu sektor üzrə ixrac 2025-ci ilin yanvar-aprel aylarında 7 milyard 716,1 milyon dollar olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 7 milyard 179,8 milyon dollara enib. Bu, illik müqayisədə 6,95% və ya 536,3 milyon dollar azalma deməkdir.

Bunun əksinə olaraq, neft-qaz sektoruna daxil olmayan malların ixracında kəskin artım qeydə alınıb. Qeyri-neft ixracı 2025-ci ilin ilk 4 ayında 1 milyard 68,6 milyon dollar olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 4 milyard 698,8 milyon dollara yüksəlib. Artım 339,7% və ya 3 milyard 630,1 milyon dollar təşkil edib.

Nəticədə, qeyri-neft sektorunun ümumi ixracdakı payı 12,16%-dən 39,56%-ə yüksəlib. Neft-qaz sektorunun payı isə 87,84%-dən 60,44%-ə düşüb.

2026-cı ilin ilk 4 ayında Azərbaycanın ümumi ixracında əsas artım qeyri-neft sektorunun hesabına formalaşıb. Xüsusilə qeyri-neft ixracının ümumi ixracdakı payının 12,16%-dən 39,56%-ə yüksəlməsi diqqət çəkir.

Qeyri-neft ixracı niyə bu qədər artıb?

2025-ci ilin ilk 4 ayında qeyri-neft sektoru üzrə ixrac 1 milyard 68,6 milyon dollar idi. 2026-cı ilin ilk 4 ayında isə bu göstərici 4 milyard 698,8 milyon dollara yüksəlib. Yəni qeyri-neft ixracı illik müqayisədə: 3 milyard 630,1 milyon dollar və ya təxminən 3,4 dəfə artıb. Bu artımın əsas səbəbi cədvəldə göstərilən “İşlənməmiş və ya yarım işlənmiş, və ya toz şəklində qızıl” maddəsidir.

2026-cı ilin ilk 4 ayında qızıl ixracının statistik dəyəri: 3 milyard 599,7 milyon dollar təşkil edib. Bu, qeyri-neft sektoru üzrə ümumi ixracın 76,61%-i deməkdir. 

Başqa sözlə, 2026-cı ilin yanvar-aprel aylarında qeyri-neft ixracının hər 100 dollarının təxminən 77 dolları qızıl ixracından formalaşıb. 

Burada qeyri-neft ixracında artım geniş məhsul çeşidi üzrə balanslı yüksəlişdən daha çox, bir məhsulun — qızılın — kəskin təsiri ilə izah olunur.

Yəni statistika qeyri-neft ixracında çox böyük artım göstərsə də, bu artımın strukturuna baxanda görünür ki, əsas yük qızıl ixracının üzərinə düşür. Qızıl ixracı nəzərə alınmasa, qeyri-neft sektorundakı artım daha məhdud görünərdi.

Nəticə

2026-cı ilin ilk 4 ayında qeyri-neft ixracının 3,6 milyard dollardan çox artmasının əsas səbəbi qızıl ixracıdır. Qızıl qeyri-neft ixracının 76,61%-ni formalaşdırıb və sektor üzrə ümumi artımın həlledici mənbəyi olub. Digər məhsullar üzrə artımlar var, lakin onların təsiri qızıl ixracı ilə müqayisədə xeyli kiçikdir.

Daha sağlam mənzərə üçün qeyri-neft ixracında artımın təkcə qızıl deyil, həm də sənaye məhsulları, kənd təsərrüfatı məhsulları, emal məhsulları və yüksək əlavə dəyərli mallar hesabına genişlənməsi vacibdir.