"Meta" şirkəti ABŞ-ın bir sıra ştatlarının baş prokurorları ilə Facebook və Instagram kimi platformaların uşaqların psixi sağlamlığına vurduğu iddia edilən zərərlərlə bağlı böyük federal məhkəmə işi üzrə 16,7 milyard dollarlıq razılaşmaya gəlib.

Marja xəbər verir ki, məhkəməyə təqdim olunan sənədlərə əsasən, razılaşma yekun şəkildə təsdiqlənərsə, "Meta" yeniyetmələrin Facebook və Instagram-dan istifadəsinə dair bir sıra yeni məhdudiyyətlər tətbiq etməli olacaq.

Şirkətin tətbiqlərində yeniyetmələr üçün gündəlik istifadə limitlərinin və gecə saatlarında istifadənin məhdudlaşdırıldığı “nighttime blocks” funksiyasının tətbiqi nəzərdə tutulur.

Bundan başqa, uşaqların yaş məhdudiyyətlərini aşaraq platformalardan istifadə etməsinin qarşısını almaq üçün yaşın müəyyənləşdirilməsi və təsdiqi mexanizmləri gücləndiriləcək, valideyn və qəyyumlar üçün əlavə nəzarət alətləri yaradılacaq.

Razılaşma çərçivəsində Meta 16,7 milyard dollar ödəməyə razılıq verib. Kaliforniyanın Baş prokuroru Rob Bontanın açıqlamasına görə, məhkəmə razılaşmanı təsdiqlədiyi halda Kaliforniya ştatı 1,5-2,1 milyard dollar arasında vəsait əldə edə bilər.

Texas bu kollektiv razılaşmaya daxil deyil.

Bonta bildirib ki, razılaşma Meta platformalarının uşaqlar üçün yaratdığı risklərin azaldılması məqsədilə şirkətin fəaliyyətində ciddi dəyişikliklərin aparılmasını nəzərdə tutur.

Məhkəmə sənədində tərəflərin yekun qərardan apellyasiya şikayəti vermək hüququndan imtina etdikləri də qeyd olunur.

Xəbərin yayılmasından sonra Meta səhmləri ilkin birjaöncəsi ticarətdə bahalaşsa da, əsas sessiyanın açılışından sonra geriləyib.

İşə 29 ştatın baş prokuroru qoşulmuşdu

Federal məhkəmə prosesi ABŞ-ın Kaliforniya ştatının Oklend şəhərində keçirilir və artıq ikinci həftəsinə daxil olub.

Məhkəmə prosesinə Kaliforniyanın baş prokuroru Rob Bonta, eləcə də Kolorado, Nyu-Cersi və Kentukki ştatlarının baş prokurorları rəhbərlik ediblər.

Onlar 2023-cü ildə qaldırılmış iddia əsasında formalaşdırılmış və 29 baş prokurorun təmsil olunduğu ikipartiyalı qrupu təmsil ediblər.

Bonta son razılaşmanın əldə olunması prosesində ümumilikdə 51 ştat və ərazi üzrə baş prokurorun daxil olduğu ikipartiyalı koalisiyanın iştirak etdiyini bildirib.

Meta ümumi ödənişin 18 milyard dollara yaxın olacağını deyir

Meta isə açıqlamasında razılaşmalar çərçivəsində həyata keçiriləcək ümumi ödənişlərin təxminən 18 milyard dollar təşkil edəcəyini bildirib.

Şirkətin məlumatına görə, vəsait 10 il ərzində illik ödənişlər şəklində paylanacaq və ştatların müəyyən etdiyi gənclərin onlayn təhlükəsizliyi proqramlarının maliyyələşdirilməsinə yönəldiləcək.

18 milyard dollarlıq ümumi məbləğə bu federal iş üzrə razılaşma ilə yanaşı, Cambridge Analytica işi ilə bağlı tələblərin həlli və Texas ştatı ilə ayrıca razılaşma üzrə ödənişlər də daxildir.

Meta bildirir ki, iştirakçı ştatlar növbəti 10 ildə ümumi ödənişin təxminən 70%-ni – 12,7 milyard dolları əldə edəcəklər.

Qalan 5,3 milyard dolların, yəni 30%-in ödənilməsi isə müəyyən şərtlərdən asılı olacaq.

Meta-nın açıqlamasına görə, Google-un YouTube platforması və TikTok yeniyetmələr üçün gündəlik vaxt limitləri, yaşın təsdiqlənməsi və gecə rejimi kimi oxşar dəyişikliklər tətbiq etməli və müvafiq maliyyə ödənişlərinə razılaşmalıdır.

Qalan məbləğin yarısının YouTube, digər yarısının isə TikTok üzrə şərtlərlə əlaqələndirilməsi nəzərdə tutulur.

Meta III rübdə 10 milyard dollarlıq hüquqi xərc tanıyacaq

Meta razılaşma ilə əlaqədar 2026-cı ilin üçüncü rübündə təxminən 10 milyard dollar həcmində hüquqi xərc tanıyacağını gözləyir. Şirkətin bildirdiyinə görə, bu məbləğ əvvəlki maliyyə proqnozlarında nəzərə alınmayıb. Beləliklə, razılaşma Meta-nın III rüb üzrə maliyyə nəticələrinə əhəmiyyətli birdəfəlik təsir göstərə bilər.

 Instagram rəhbəri məhkəmədə ifadə verib

Instagram-ın rəhbəri Adam Mosseri çərşənbə axşamı məhkəmədə ifadə verərək əməkdaşlara uşaqların təhlükəsizliyi və məhsullarla bağlı müəyyən məlumatları ondan gizlətmək göstərişi vermədiyini bildirib. Mosseri bunun ictimaiyyəti çaşdırmaq və ya özünü məsuliyyətdən qorumaq məqsədilə həyata keçirildiyi barədə iddiaları rədd edib.

Məhkəmə prosesinin Meta-nın yerləşdiyi Kaliforniya ştatında keçirilməsi və çoxsaylı ştatların iddialarını əhatə etməsi şirkət üçün işin hüquqi və maliyyə əhəmiyyətini artırıb.

Meta-ya qarşı digər məhkəmə işləri də davam edir

Avqustun əvvəlində Nyu-Meksiko ştatının hakimi uşaqların təhlükəsizliyi ilə bağlı ayrıca iş üzrə Meta-ya 567 milyon dolların xüsusi fonda köçürülməsi barədə göstəriş verib.

Bu qərardan bir neçə ay əvvəl Nyu-Meksikoda məhkəmə Meta-nın ştatın ədalətsiz kommersiya təcrübələri haqqında qanununu pozduğuna görə 375 milyon dollar təzminat ödəməli olduğu qənaətinə gəlmişdi.

Meta-ya qarşı başqa məhkəmə işləri də davam edir. Bunların arasında sosial media platformalarının şəxslərə vurduğu iddia edilən zərərlərlə bağlı iddialar və ABŞ üzrə məktəb dairələrinin birləşdirilmiş federal işi də var.

İddiaçıların hüquqşünasları bildiriblər ki, minlərlə gəncin və dövlət məktəbi dairəsinin Meta ilə yanaşı TikTok, Snap və YouTube-a qarşı tələbləri hələ də açıq qalır.

Meta ilə əldə olunan razılaşmanın əhəmiyyəti təkcə ödəniləcək milyardlarla dollarla məhdudlaşmır. Razılaşmanın əsas strateji nəticəsi sosial media platformalarının yetkinlik yaşına çatmayan istifadəçilərlə bağlı məhsul dizaynına birbaşa hüquqi məhdudiyyətlər gətirməsidir.

Gündəlik istifadə limitləri, gecə blokları və daha sərt yaş yoxlamaları tətbiq olunarsa, bu tədbirlər sosial media şirkətlərinin istifadəçi aktivliyi, platformada keçirilən vaxt və nəticədə reklam monetizasiyası göstəricilərinə təsir göstərə bilər.

Meta-nın III rübdə təxminən 10 milyard dollarlıq hüquqi xərc tanımaq niyyəti qısamüddətli dövrdə şirkətin hesabat mənfəətinə ciddi təsir göstərəcək. Lakin ödənişlərin 10 il ərzində həyata keçirilməsi şirkətin nağd pul axını üzərində birdəfəlik 18 milyard dollarlıq yükün yaranmasının qarşısını alacaq.