ABŞ-ın neft nəhəngi “Chevron”un baş icraçı direktoru Mayk Virt Donald Tramp administrasiyasının dizel ixracına qadağa tətbiq etməsinin “ağılsız addım” olacağını bildirib. Onun sözlərinə görə, belə qərar qlobal bazarda təklif problemini daha da ağırlaşdıra bilər.

“İxrac qadağaları istər ABŞ-da, istərsə də digər ölkələrdə tətbiq olunsun, faktiki olaraq qlobal bazardan təklifi çıxarır və vəziyyəti daha da pisləşdirmək riski yaradır”, – Chevron-un baş direktoru Mayk Virt CNBC-yə müsahibəsində deyib.

Onun sözlərinə görə, ABŞ dünyanın enerji təchizatında etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edib.

“Düşünürəm ki, ABŞ-ın müttəfiqlərində və tərəfdaşlarında çətin dövrlərdə etibarlı təchizatçı kimi yanlarında olub-olmayacağımıza dair suallar yaratması ağıllı olmaz. Başqa variantlar da var”, – Virt bildirib.

Onun açıqlamaları Yaxın Şərqdən xam neft ixracının artması və G7 ölkələrinin strateji ehtiyatlardan təcili neft və dizel buraxması fonunda səslənib. Bu addımlar təkliflə bağlı narahatlıqları müəyyən qədər azaltsa da, Səudiyyə Ərəbistanı ilə İranın dəstəklədiyi husilər arasında qarşılıqlı hücumlar enerji bazarlarında gərginliyi yüksək saxlayır.

ABŞ-İran müharibəsi dünya üzrə neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz tədarükünün təxminən 20%-nin keçdiyi Hörmüz boğazında gəmiçiliyi ciddi şəkildə pozub və qlobal iqtisadiyyata təzyiqi artırıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp G7 ölkələrinin fövqəladə ehtiyatlarından dizel və xam neft buraxmağa razılaşmasından sonra dizel ixracına qadağa tətbiq etmək planından müəyyən qədər geri çəkilib.

Tramp rekord həddə yüksəlmiş yanacaq qiymətlərinin aşağı salınması məqsədilə qırmızı rənglə işarələnən və daha ucuz olan dizelin istifadəsini genişləndirən sərəncam da imzalayıb.

Sərəncama əsasən, yük maşını sürücüləri və fermerlər müvəqqəti olaraq avtomobil yollarında yanacaq vergisindən azad edilən qırmızı dizeldən istifadə edə biləcəklər. Bununla bağlı vergi öhdəlikləri ilin sonunadək təxirə salınıb.

Qırmızı dizel adətən kənd təsərrüfatı texnikasında, tikinti avadanlıqlarında və digər yolsuzluq nəqliyyat vasitələrində istifadə olunur. Buna görə də avtomobil yollarında istifadə olunan dizelə tətbiq edilən hər qallon üçün 24,4 sentlik vergidən azaddır.

Enerji sistemi “şoklara daha həssasdır”

Qlobal ehtiyatların qışa doğru nə dərəcədə riskli vəziyyətdə olması ilə bağlı suala cavab verən Chevron rəhbəri vəziyyəti “çox ciddi” adlandırıb.

“Biz bu ilə yüksək ehtiyatlarla başlamışdıq. Şirkətlərin kommersiya ehtiyatları, hökumətlərin strateji ehtiyatları və dənizdə olan, xüsusilə ABŞ və ya Aİ sanksiyaları altında qalan böyük həcmdə neft ehtiyatları var idi”, – Virt bildirib.

Onun sözlərinə görə, son aylarda kommersiya ehtiyatları azalıb, strateji ehtiyatlardan istifadə olunub, sanksiyalar altındakı bəzi neft yüklərinin isə bazara çıxarılmasına icazə verilib.

“Bunların hamısı sistemdə bizə vaxt qazandıran buferlər idi, lakin indi həmin buferlər xeyli zəifləyib. Hazırda ehtiyatlar daha aşağı səviyyədədir və bu, enerji sistemini mümkün pozuntulara qarşı daha həssas edir”, – Chevron rəhbəri əlavə edib.

“Səudiyyə Aramco”nun baş icraçı direktoru Amin Nasser də bu həftənin əvvəlində bildirib ki, qlobal neft ehtiyatlarının əvvəlki səviyyələrə qaytarılması iki ilədək vaxt apara bilər. O xəbərdarlıq edib ki, ABŞ-İran müharibəsi uzandıqca təkliflə bağlı vəziyyət daha da gərginləşə bilər.

Chevron Venesuelada hasilatı iki dəfədən çox artırmaq istəyir

Venesuelada uzunmüddətli fəaliyyət göstərən Chevron yaxın beş il ərzində bu ölkədə neft hasilatını iki dəfədən çox artırmağı planlaşdırır. Şirkət 7 milyard dollarlıq investisiya çərçivəsində Venesueladakı hasilatı hazırkı təxminən 280 min barel/gündən 2031-ci ilədək 600 min barel/günə çatdırmağı nəzərdə tutur.

“Uzunmüddətli perspektivdə Venesuelanın daha təhlükəsiz enerji sisteminin bir hissəsinə çevrilə biləcəyini düşünürəm. Ölkədə uzun müddətdir kifayət qədər investisiya olmayıb və başlanğıc səviyyəsi aşağıdır”, – Virt deyib.

Onun sözlərinə görə, Chevron-un Venesuelada güclü mövqeyi var və şirkət bu mövqeyi genişləndirmək niyyətindədir.

“Amma bunun üçün vaxt lazımdır. Venesuelanın qısa müddətdə əlavə edə biləcəyi hasilat həcmi Yaxın Şərqdə risk altında olan neft həcmləri ilə müqayisədə çox kiçikdir”, – o əlavə edib.

Hyustonda yerləşən Chevron-un səhmləri son bir ayda cüzi ucuzlaşsa da, ilin əvvəlindən bəri 36%-dən çox bahalaşıb.