Çində iri sənaye müəssisələrinin mənfəəti 2026-cı ilin sentyabr ayında ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 14,4% artaraq son üç ayın ən yüksək artım tempini nümayiş etdirib. Süni intellekt, elektronika və yüksək texnologiyalar sahələrində sürətli inkişaf daxili istehlak tələbinin zəifliyindən yaranan mənfi təsirləri qismən kompensasiya edib.

Marja.az xəbər verir ki, bu barədə Çinin Milli Statistika Bürosunun oktyabrın 27-də açıqladığı məlumatlarda bildirilir.

Rəsmi statistikaya əsasən, sənaye müəssisələrinin mənfəəti avqust ayında illik müqayisədə 4,2% artdığı halda, sentyabrda artım 14,4%-ə yüksəlib.

2026-cı ilin yanvar–sentyabr aylarında iri sənaye müəssisələrinin ümumi mənfəəti ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 15,5% artıb. Bu göstərici yanvar–avqust dövründə qeydə alınmış 15,7%-lik artımdan bir qədər aşağıdır. Sənaye müəssisələrinin mənfəətindəki artım Çinin istehsal sektorunda bərpanın davam etdiyini göstərsə də, ayrı-ayrı sahələrin maliyyə nəticələri arasında ciddi fərqlər qalmaqdadır. 

Süni intellekt sektoru mənfəət artımının əsas hərəkətverici qüvvəsinə çevrilib

Çinin Milli Statistika Bürosunun baş statistik mütəxəssisi Yu Veynin bildirib ki, sənaye müəssisələrinin maliyyə nəticələrinin yaxşılaşmasında elektronika və yüksək texnologiyalı istehsal sahələrinin xüsusi rolu olub. Yanvar–sentyabr aylarında elektronika sənayesinin mənfəəti ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə iki dəfə artıb. Bu sahənin ümumi sənaye mənfəətinin artımına töhfəsi 9,6 faiz bəndi təşkil edib.

Süni intellekt sistemləri üçün hesablama gücünə, məlumatların saxlanılması texnologiyalarına və qabaqcıl elektron avadanlıqlara tələbatın yüksəlməsi bir sıra istehsal sahələrində mənfəətin kəskin artmasına səbəb olub. Elektronika sənayesində xüsusi materiallar istehsal edən müəssisələrin mənfəəti 3,2 dəfə artıb. Yarımkeçirici komponentlərin istehsalçıları isə mənfəətlərini 51,7% artırıblar.

Eyni zamanda, optoelektron komponentlərin istehsalında mənfəət 69,8%, elektron dövrələrin istehsalında isə 62,5% yüksəlib. Yüksək texnologiyalı istehsal sektorunun ümumi mənfəəti ilin ilk doqquz ayında 52% artıb. Bu sektorun bütün iri sənaye müəssisələrinin mənfəətində payı 25,5%-ə çatıb. 

Optik lif istehsalçılarının mənfəəti 6 dəfədən çox artıb

Süni intellekt infrastrukturuna investisiyaların artması Çində telekommunikasiya və məlumat ötürülməsi avadanlıqlarının istehsalına da müsbət təsir göstərib. Məlumat mərkəzlərinin tikintisi və hesablama infrastrukturunun genişləndirilməsi nəticəsində optik lif istehsalçılarının mənfəəti ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 6,7 dəfə artıb.

Optik kabel istehsalçılarının mənfəətində isə 2,1 dəfə artım qeydə alınıb.

Kompüter və server istehsalı ilə əlaqəli sahələrdə də yüksək artım müşahidə olunub. Belə ki, kompüterlərin periferik avadanlıqlarının istehsalında mənfəət 3,8 dəfə, kompüter istehsalında 2,7 dəfə artıb.

Bu nəticələr qlobal süni intellekt investisiyalarının Çində yalnız texnologiya şirkətlərinə deyil, həm də onların təchizat zəncirində fəaliyyət göstərən müəssisələrə əlavə gəlir gətirdiyini göstərir. 

Mis və alüminium istehsalçıları da yüksək mənfəət əldə edirlər

Süni intellekt infrastrukturunun inkişafı və bərpaolunan enerji layihələrinin genişlənməsi xammala, xüsusilə mis və alüminiuma tələbatı artırıb.

Çinin Milli Statistika Bürosunun məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar–sentyabr aylarında xammal istehsalı sektorunda mənfəət 44,9% yüksəlib. Əlvan metallar sənayesində mənfəət artımı 79,7%, kimya sənayesində isə 49,2% təşkil edib. Beynəlxalq bazarlarda neft qiymətlərinin yüksəlməsi neft emalı sənayesinin maliyyə nəticələrinə də müsbət təsir göstərib.

Nəticədə əvvəlki ilin eyni dövründə zərərlə işləyən Çinin neft emalı sənayesi cari ilin ilk doqquz ayında 84 milyard 220 milyon yuan mənfəət əldə edib. 

İstehlak zəif olaraq qalır

Yüksək texnologiyalı sənaye sahələrindəki sürətli artıma baxmayaraq, Çin iqtisadiyyatının digər sektorlarında vəziyyət daha mürəkkəbdir.

Xüsusilə geyim, mebel və avtomobil istehsalı sahələrində fəaliyyət göstərən müəssisələr zəif daxili tələbat və yüksək rəqabətlə üzləşirlər.

“Oxford Economics”in baş iqtisadçısı Şena Yue bildirib ki, yüksək texnologiyalı istehsala investisiyalar və elektronika sənayesində istehsal güclərindən istifadə səviyyəsi dayanıqlığını qoruyur.

Lakin ümumi investisiya fəallığı və sənayedə istehsal güclərindən istifadə hələ də zəifdir.

Ekspertin sözlərinə görə, daşınmaz əmlak bazarındakı uzunmüddətli geriləmə mənzil alışlarına və məişətdə uzunmüddətli istifadə olunan məhsullara tələbatı məhdudlaşdırır.

“Çinin güclü ixrac göstəriciləri daxili iqtisadi zəifliyi tam kompensasiya edə bilmir”, – deyə iqtisadçı bildirib.

Rəsmi məlumatlara əsasən, Çində pərakəndə ticarət dövriyyəsi sentyabr ayında illik müqayisədə cəmi 1,1% artıb. Bu, ölkədə istehlak tələbinin zəif olaraq qaldığını göstərir.

Çin iqtisadiyyatı üçüncü rübdə illik müqayisədə 4,5%, ilin ilk doqquz ayında isə 4,6% böyüyüb. Beləliklə, iqtisadi artım hökumətin 2026-cı il üçün müəyyən etdiyi 4,5–5%-lik hədəf intervalında qalır. 

Çin hökuməti genişmiqyaslı stimullaşdırma tədbirlərinə tələsmir

Daxili istehlakın zəifliyinə baxmayaraq, Pekin hələlik iqtisadiyyatı dəstəkləmək üçün yeni genişmiqyaslı stimullaşdırma proqramı elan etməyə tələsmir. Bunun əsas səbəblərindən biri yerli hökumətlərin borc yükünün yüksək olması və əvvəlki istehlak subsidiyalarının təsirinin tədricən zəifləməsidir.

“Eurasia Group”un Çin üzrə direktoru Den Vanqın fikrincə, rəsmilər texnologiya məhsullarının ixracına və yüksək texnologiyalı istehsala əsaslanaraq illik iqtisadi artım hədəfinə çatmağı mümkün hesab edirlər.

Lakin ekspert xəbərdarlıq edib ki, əksər istehsal müəssisələrinin mənfəət marjası çox aşağıdır, bəzi şirkətlər isə zərərlə fəaliyyət göstərirlər. İstehlakçılar xərclərini artırmaq əvəzinə vəsaitlərini yığmağa üstünlük verirlər. Yerli hökumətlər də yüksək borclanma və yeni layihələrlə bağlı məsuliyyət risklərini nəzərə alaraq xərcləmələrə ehtiyatla yanaşırlar. Den Vanq bildirib ki, bəzi yerli məmurlar yeni layihələrə razılıq verdiklərinə görə məsuliyyətə cəlb olunmaq ehtimalından çəkinərək ayrılmış maliyyə resurslarından istifadə etmirlər.

Çin iqtisadiyyatında yüksək texnologiyalı sektorların sürətli inkişafı ilə ənənəvi sənaye və istehlak sahələrinin zəifliyi arasındakı fərq investorların da narahatlığına səbəb olur.

Ötən həftə Çinin CSI 300 fond indeksi iyun ayında qeydə alınmış ən yüksək səviyyəsindən 20% geriləyərək ayı bazarına daxil olub.

Bu tendensiya göstərir ki, süni intellekt investisiyaları Çin sənayesində mənfəəti artırsa da, texnoloji yüksəlişin müsbət təsirləri hələlik iqtisadiyyatın bütün sahələrinə eyni dərəcədə yayılmayıb. 

Hər gün yeni vakansiyalar - AzVak.az-da