ABŞ-ın ən böyük hedcinq fondu "Bridgewater Associates"in təsisçisi milyarder Rey Dalio xəbərdarlıq edib ki, investorlar tariflərə, onların iqtisadiyyata və bazarlara kütləvi təsirinə daha çox diqqət yetirirlər. Lakin onlar əsas valyuta, siyasi və geosiyasi sistemlərdə baş verən daha böyük, “həyatda bir dəfə” baş verən dəyişikliklərə kifayət qədər diqqət yetirmirlər.

Marja.az-ın məlumatına görə, Rey Dalio xəbərdar edir ki, bu əsasları nəzərə almamaq gələcəkdə ən ciddi sarsıntılar investorları "kor edə" bilər.

"Hazırda investorlar haqlı olaraq bu yaxınlarda elan edilmiş tariflərə, onların bazarlara və iqtisadiyyata əhəmiyyətli təsirinə böyük diqqət yetirilir. Lakin onlara səbəb olan şərtlərə və hələ gözlənilən daha böyük pozuntulara çox az diqqət yetirilib. Məni səhv başa düşməyin: Bu tarif elanları böyük xəbərdir" - Rey Dalio "X"  sosial şəbəkəsində yazıb.

"Biz indi əsas valyuta, siyasi və geosiyasi nizamların klassik çöküşünün şahidi oluruq. Bu cür pozulma həyatda yalnız bir dəfə baş verir, lakin tarixdə oxşar qeyri-sabit şərtlərin yarandığı vaxtlar dəfələrlə baş verib", - Dalio qeyd edib.

Aprel ayında ABŞ prezidenti Donald Tramp əsas ticarət tərəfdaşları da daxil olmaqla 211 ölkə və əraziyə 10%-dən 50%-ə qədər idxal rüsumları (tariflər) tətbiq edib. Tramp Çin üçün əvvəllər tətbiq edilən 20% tarifə əlavə olaraq 34% rüsum tətbiq edib və ABŞ-ın Çin mallarına tətbiq etdiyi gömrük rüsumu 54%-ə yüksəlib. Çin də cavab olaraq aprelin 10-da qüvvəyə minəcək 34% cavab tarifi tətbiq edib. Sonra ABŞ tarifləri yenidən artırıb və aprelin 9-dan etibarən ABŞ-ın Çin üçün tarifi 104%-ə çatıb. Nəticədə, ABŞ-ın idxala tətbiq etdiyi ticarət vergisi son 100 ilin ən yüksək səviyyəsinə qalxıb. Bu gün, Çin də ABŞ-ın 104%-lik cəmi tarifinə cavab verərək, ABŞ-dan idxal olunan məhsullara tətbiq edilən gömrük rüsumunu 50% bəndi artıraraq 34%-dən 84%-ə yüksəldib. 

Rey Dalio hesab edir ki, Trampın ticarət siyasətinin səbəbləri arasında ABŞ-ın mövcud borcunun həddən artıq çox olması və yeni borclanmaların sürətli artım tempi var. Onun sözlərinə görə, Birləşmiş Ştatlar artan xərcləri maliyyələşdirmək üçün borcdan istifadə etməyə, Çin kimi kreditor ölkələr isə ABŞ kimi borcalan ölkələrə mal satmağa vərdiş edib. Güclü təzyiq altında bu disbalanslar bu və ya digər şəkildə aradan qaldırılacaq və bu, valyuta sistemini əsaslı şəkildə dəyişəcək. 

“Aydındır ki, qloballaşan bir dünyada, böyük oyunçular digər böyük oyunçuların onlara ehtiyac duyduqları malları verməkdən imtina etməyəcəklərinə (bu, amerikalıları narahat edir) və ya onlara borclu olduqları pulu ödəməyəcəklərinə (bu, çinliləri narahat edir) əmin ola bilməzlər, böyük ticarət və maliyyə balanssızlıqları yersiz görünür”, - Rey Dalio bildirib

Rey Dalio bazarlar üçün əsas risklər kimi, seçkiləri və iqtisadi müharibələri göstərib.

Daha əvvəl Rey Dalio ABŞ-a idxala yeni tariflərin tətbiqinin nəticələrinin ilk növbədə ABŞ-da əhəmiyyətli staqflyasiya, sanksiyalara məruz qalan ölkələrdə isə əhəmiyyətli deflyasiya və ya tənəzzül olacağını proqnozlaşdırmışdı.

"Bundan əlavə, biz digər ölkələrdən reaksiya gözləyə bilərik. Ölkələr, pul və fiskal siyasətləri ilə arzuolunmaz nəticələri kompensasiya etməyə çalışa bilərlər. Bizi çox böyük sürprizlər və dəyişikliklər gözləyir" - deyə o hesab edir. Onun sözlərinə görə, mövcud valyuta, iqtisadi və geosiyasi sifarişlər köklü şəkildə dəyişə bilər.

"Bridgewater Associates"in qurucusu Rey Dalio Bloomberg Milyarderlər İndeksində 16 milyard dollar sərvəti ilə 116-cı yerdədir. Dalionun sərvətinin böyük hissəsi onun təxminən 92,1 milyard dollarlıq aktivləri idarə edən "Bridgewater Associates"dəki payından gəlir. O, 2022-ci ilin sentyabrında "Bridgewater Associates" hedcinq fondunun rəhbəri vəzifəsini tərk edib.