Problemli kreditlərin həlli ilə bağlı dövlət başçısı tərəfindən artıq göstəriş verilib.

2015-ci ildən İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzi (CESD) tərəfindən problemli kreditlərin həlli ilə bağlı üçtərəfli mexanizm təklif edilmişdi. 

ÜÇTƏRƏFLİ MEXANİZM TƏKLİFİ

Mərkəzin rəhbəri Vüqar Bayramov bildirib ki, əvvəla, bu mexanizmin özəlliyi ondan ibarətdir ki, burada fərqin tərəflər arasında bölüşdürülməsi nəzərdə tutulub:

"Üçtərəfli mexanizmin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, fərq üç tərəf arasında - müştəri, bank və dövlət arasında bölüşdürülsün. Əgər kredit 0,78 manat məzənnəsi ilə götürülübsə, o zaman 10 min dollar 7800 manat idisə, indi 10 min dollarlıq kreditin əsas hissəsi 17 min manatdır. Bunun üstünlüyü ondan ibarətdir ki, hər bir tərəf fərqin üçdə-birini üzərinə götürür. Digər tərəflər də üçdə ikisini üzərinə götürdüyünə görə heç bir tərəfə ağırlıq düşmür. Dövlət daha az vəsait ayırmaqla və ciddi maliyyə yükü olmadan problemi həll edə bilir. Banklar gəlir əldə ediblər, güzəşt etmək imkanına malikdirlər və üçdə biri üzərinə götürə bilirlər. Bu halda vətəndaş dollar kreditini 1.70 məzənnəsi ilə deyil 1.06 məzənnəsi ilə ödəyəcək və eləcə də faizlərdə güzəşt təklif edilir. İndiki halda bizim təklif etdiyimiz güzəşt mexanizminin qəbul edilib tətbiq olunmasını daha məqbul hesab edirik".

"1000 DOLLARADƏK OLAN BORCLAR SİLİNSİN"

Millət vəkilləri Əli Məsimli və Vahid Əhmədov kredit problemi ilə əlaqədar olaraq Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinə qanun layihəsi təqdim etmişdilər.

2016-cı ildə Əli Məsimli sözügedən qanun layihəsinin məzmunu və mahiyyəti haqqında məlumat verərək bildirmişdi ki, problemi kreditləri həll etmək üçün dördbucaqlı variant təklif edilir:

“Bildiyiniz kimi buna qədər dollar-manat münasibəti 78 qəpik idi, sonra 1 manat 05, daha sonra 1 manat 55 qəpik oldu. Hazırda 1 manat 50 qəpik civarındadır. Bizim fikrimizcə, dördbucaqlı variantda əhalinin bir hissəsi aldığı krediti 1.05 manatla ödəməlidir. İkinci tərəf Milli Bankdır. Üçüncüsü kommersiya, dördüncüsü isə dövlətdir.

Bu dördbucaq sistem əsasında risklər ədalətlə bölünsə, problemin həlli sürətlənə bilər. Konkretliyə gəldikdə hesab edirik ki, əgər kiminsə banka min dollar borcu varsa, həmin insan vəfat edib və ya ağır duruma düşübsə, ona zamin duran şəxsləri incitmək və təzyiqlər göstərmək artıqdır. Çünki zamin duranların özləri də indi yaxşı durumda deyil.

Ona görə də, ağır durumda olan və min dollar borcu olanların borcunun bağlanmasını doğru hesab edirik. Bizim təklifimizdə 5 və ya 10 min manat banka borcu olanların borcunun 1 dollara nisbətdə 1 manat 05 qəpik civarında hesablanması təklif edilir. Burada həm əhalinin, həm kredit verən bankların, həm Milli Bankın, həm də dövlətin üzərinə yük düşməklə problemin həlli modeli irəli sürülür.

Nisbətən iri kreditlərdə isə biz fərqli model təklif edirik. Daha doğrusu, hesab edirik ki, bu kreditlərin 1 dolların 1 manat 05 qəpiklə 1 manat 55 qəpik arasında olan yuvarlaq rəqəmə, məsələn 1 dollara nisbətdə 1 manat 25 qəpik ekvivalenti ödənilməsi ola bilər. Bu halda bankların sağlamlaşdırılması proqramı həyata keçirilən zaman müəyyən analizlər aparıla, mümkünsə, güzəştlərdə iştirak edən banklar vergidən azad edilə bilər”.