Azərbaycana avtomobil idxalı kəskin azaldı – 7 ayda 22 mindən çox geriləmə

2026-cı ilin yanvar–iyul aylarında Azərbaycana avtomobil idxalı həm say, həm də dəyər ifadəsində kəskin azalıb. Xüsusilə hibrid, “plug-in” hibrid və elektrik avtomobillərinin idxalında ciddi geriləmə qeydə alınıb.

Marja.az Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatları əsasında hesablayıb ki, 2026-cı ilin ilk 7 ayında Azərbaycana ümumilikdə 41 min 105 ədəd avtomobil idxal olunub. 2025-ci ilin eyni dövründə bu göstərici 63 min 401 ədəd təşkil etmişdi. Beləliklə, illik müqayisədə avtomobil idxalı 22 min 296 ədəd və ya 35,2 faiz azalıb.

İdxal olunan avtomobillərin ümumi statistik dəyəri isə 1 milyard 170 milyon 991 min dollardan 807 milyon 429 min dollara düşüb. Nəticədə idxalın dəyəri 363 milyon 562 min dollar və ya 31 faiz azalıb.

Minik avtomobillərinin idxalı 37,7 faiz azalıb

Hesabat dövründə Azərbaycana əsasən sərnişin daşınması üçün nəzərdə tutulmuş 36 min 169 ədəd minik avtomobili idxal edilib. 2025-ci ilin ilk 7 ayında minik avtomobillərinin idxalı 58 min 44 ədəd olmuşdu. Beləliklə, bir il ərzində ölkəyə 21 min 875 ədəd az minik avtomobili gətirilib. Bu, 37,7 faiz azalma deməkdir.

Minik avtomobillərinin statistik dəyəri də 1 milyard 60 milyon 459 min dollardan 660 milyon 18 min dollara düşüb. Məbləğ ifadəsində azalma 400 milyon 441 min dollar və ya 37,8 faiz təşkil edib.

Minik avtomobilləri ümumi avtomobil idxalındakı əsas payını qorusa da, onların say üzrə xüsusi çəkisi 2025-ci ilin ilk 7 ayındakı 91,5 faizdən 2026-cı ilin eyni dövründə 88 faizə enib.

Hibrid avtomobillərin idxalı 63 faiz çöküb

Xarici mənbədən enerji doldurma imkanına malik olmayan, daxili yanma mühərriki ilə yanaşı elektrik mühərriki ilə də hərəkətə gətirilən hibrid avtomobillərin idxalında ən kəskin azalmalardan biri qeydə alınıb.

2025-ci ilin yanvar–iyul aylarında ölkəyə 10 min 390 ədəd belə avtomobil gətirildiyi halda, 2026-cı ilin eyni dövründə göstərici 3 min 837 ədədə düşüb.

Nəticədə adi hibrid avtomobillərin idxalı:

- say ifadəsində 6 min 553 ədəd və ya 63,1 faiz;

- dəyər ifadəsində 133 milyon 355 min dollar və ya 62,2 faiz azalıb.

Bu avtomobillərin idxal dəyəri 214 milyon 254 min dollardan 80 milyon 899 min dollara enib.

“Plug-in” hibridlərdə 10 mindən çox azalma

Xarici enerji mənbəyindən doldurula bilən “plug-in” hibrid avtomobillərin idxalı da yarıdan çox azalıb. 2025-ci ilin ilk 7 ayında Azərbaycana 19 min 568 ədəd “plug-in” hibrid gətirilmişdisə, 2026-cı ilin müvafiq dövründə bu rəqəm 8 min 684 ədəd olub. İllik müqayisədə idxal 10 min 884 ədəd və ya 55,6 faiz azalıb.

“Plug-in” hibridlərin statistik dəyəri isə 386 milyon 995 min dollardan 192 milyon 879 min dollara düşüb. Azalma 194 milyon 117 min dollar və ya 50,2 faiz təşkil edib.

Elektromobil idxalı yarıbayarı azalıb

Yalnız elektrik mühərriki ilə hərəkətə gətirilən avtomobillərin idxalında da kəskin geriləmə qeydə alınıb. 2026-cı ilin yanvar–iyul aylarında Azərbaycana 596 ədəd elektromobil gətirilib. Ötən ilin eyni dövründə isə bu göstərici 1 180 ədəd idi. Beləliklə, elektromobil idxalı 584 ədəd və ya 49,5 faiz azalıb.

Elektromobillərin statistik dəyəri 38 milyon 130 min dollardan 15 milyon 475 min dollara düşüb. Dəyər ifadəsində azalma 22 milyon 655 min dollar və ya 59,4 faiz təşkil edib.

“Yaşıl” avtomobillərin idxalı 18 min ədəd azalıb

Hibrid, “plug-in” hibrid və tam elektrik avtomobilləri birlikdə götürüldükdə, 2025-ci ilin ilk 7 ayında ölkəyə 31 min 138 ədəd elektrikləşdirilmiş avtomobil idxal edilmişdi.

2026-cı ilin eyni dövründə bu göstərici 13 min 117 ədədə düşüb. Beləliklə, elektrikləşdirilmiş avtomobillərin ümumi idxalı 18 min 21 ədəd və ya 57,9 faiz azalıb.

Bu kateqoriyaların ümumi statistik dəyəri:

- 2025-ci ilin ilk 7 ayında 639 milyon 379 min dollar;

- 2026-cı ilin ilk 7 ayında 289 milyon 253 min dollar olub.

İllik müqayisədə dəyər 350 milyon 127 min dollar və ya 54,8 faiz azalıb.

Elektrikləşdirilmiş avtomobillərin minik avtomobili idxalındakı payı say ifadəsində 53,6 faizdən 36,3 faizə enib.

Avtobus idxalında əks dinamika

Ümumi bazardakı azalmadan fərqli olaraq, sürücü daxil olmaqla 10 və daha çox sərnişin daşımaq üçün nəzərdə tutulmuş nəqliyyat vasitələrinin idxalı artıb.

2026-cı ilin ilk 7 ayında ölkəyə 428 ədəd belə nəqliyyat vasitəsi gətirilib. Ötən ilin eyni dövründə göstərici 305 ədəd idi.

İdxal say ifadəsində 123 ədəd və ya 40,3 faiz artıb. Statistik dəyər isə 25 milyon 253 min dollardan 63 milyon 709 min dollara yüksəlib. Artım 38 milyon 456 min dollar və ya 152,3 faiz təşkil edib.

İş elanları AzVak.az-da

Dəyərin saydan daha sürətli artması ölkəyə daha bahalı, iri və ya daha yüksək texniki xüsusiyyətlərə malik avtobusların gətirildiyini göstərə bilər.

Yük avtomobillərinin sayı 13,5 faiz azalıb

2026-cı ilin yanvar–iyul aylarında Azərbaycana 4 min 116 ədəd yük avtomobili idxal edilib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 643 ədəd və ya 13,5 faiz azdır.

Yük avtomobillərinin statistik dəyəri 57 milyon 146 min dollardan 36 milyon 723 min dollara düşüb. Dəyər ifadəsində azalma 20 milyon 423 min dollar və ya 35,7 faiz təşkil edib.

Xüsusi təyinatlı avtomobillərin idxalı artıb

Xüsusi təyinatlı mühərrikli nəqliyyat vasitələrinin idxalı 293 ədəddən 392 ədədə yüksəlib.

Bu kateqoriya üzrə artım 99 ədəd və ya 33,8 faiz təşkil edib.

Xüsusi təyinatlı avtomobillərin statistik dəyəri isə 28 milyon 133 min dollardan 46 milyon 979 min dollara çatıb. Artım 18 milyon 846 min dollar və ya 67 faiz olub.

İdxaldakı azalmanın əsas mənbəyi “yaşıl” avtomobillərdir

Hesablamalar göstərir ki, ümumi avtomobil idxalındakı 22 min 296 ədəd azalmanın 18 min 21 ədədi hibrid, “plug-in” hibrid və elektromobillərin payına düşüb. Başqa sözlə, ümumi azalmanın 80,8 faizi elektrikləşdirilmiş avtomobillərin idxalının zəifləməsi ilə bağlıdır.

Minik avtomobilləri üzrə 21 min 875 ədəd azalmanın isə 82,4 faizi məhz bu üç kateqoriyanın hesabına formalaşıb.

Eyni zamanda, elektrikləşdirilmiş avtomobillərin idxal dəyərində qeydə alınmış 350 milyon 127 min dollarlıq geriləmə avtomobil idxalının ümumi dəyərindəki azalmanın 96,3 faizinə bərabərdir.

Bu göstəricilər bazardakı geriləmənin bütün avtomobil növlərinə eyni səviyyədə yayılmadığını, əsas zərbənin hibrid və elektrik avtomobillərinə dəydiyini göstərir.

Vergi güzəştlərinin başa çatması idxala təsir edib

Azalmanın mümkün əsas səbəblərindən biri 2026-cı ildən elektrik və hibrid avtomobillərin idxalı üzrə vergi rejiminin dəyişməsidir.

Dövlət Vergi Xidməti 2025-ci ildə avtomobil dilerləri ilə keçirilən görüşdə elektrik və hibrid mühərrikli nəqliyyat vasitələrinin idxalı zamanı ƏDV-dən azadolmanın ləğv ediləcəyini açıqlamışdı. Eyni zamanda, yerli istehsal olunan elektrik və hibrid avtomobillər üçün güzəştlərin saxlanılması nəzərdə tutulmuşdu. 

Hibrid avtomobillər üzrə əvvəlki ƏDV güzəşti 2026-cı il yanvarın 1-dən qüvvədən düşüb və onların idxalı ilə sonrakı satışı üzrə vergi yükü artıb. Bu dəyişiklik idxalçıların maya dəyərinə və son satış qiymətlərinə təsir göstərərək sifarişlərin azalmasına səbəb ola bilər.

Bundan əlavə, güzəştlərin başa çatacağının əvvəlcədən məlum olması 2025-ci ilin sonuna qədər idxalın sürətləndirilməsinə və ehtiyatların artırılmasına yol açmış ola bilər. Bu halda 2026-cı ilin göstəricilərindəki azalma yalnız tələbin zəifləməsini deyil, əvvəlki dövrdə həyata keçirilmiş qabaqlayıcı idxalın təsirini də əks etdirir.

Daxili yanma mühərrikli avtomobillər daha dayanıqlı qalıb

Hibrid və elektrik kateqoriyaları çıxıldıqda, digər minik avtomobillərinin idxalı 26 min 906 ədəddən 23 min 52 ədədə düşüb. Bu seqmentdə azalma 3 min 854 ədəd və ya 14,3 faiz təşkil edib. Dəyər isə 421 milyon 80 min dollardan 370 milyon 765 min dollara enərək 50 milyon 315 min dollar və ya 11,9 faiz azalıb.

Beləliklə, ənənəvi avtomobillərin idxalındakı azalma elektrikləşdirilmiş avtomobillərlə müqayisədə xeyli zəif olub. Bu da yeni vergi şəraitində bazar tələbinin müəyyən hissəsinin yenidən daxili yanma mühərrikli avtomobillərə yönəlməsi ehtimalını gücləndirir.

Bir avtomobilə düşən orta dəyər artıb

Ümumi avtomobil idxalı üzrə bir nəqliyyat vasitəsinə düşən orta statistik dəyər 2025-ci ilin ilk 7 ayında təxminən 18 min 470 dollar olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 19 min 643 dollara yüksəlib. Artım 1 173 dollar və ya 6,4 faiz təşkil edib.

Lakin minik avtomobilləri üzrə orta statistik dəyər demək olar dəyişməyib:

- 2025-ci ilin ilk 7 ayı – 18 min 270 dollar;

- 2026-cı ilin ilk 7 ayı – 18 min 248 dollar.

Bu göstərici minik avtomobillərinin orta idxal dəyərinin cəmi 0,1 faiz azalaraq sabit qaldığını göstərir. Ümumi orta dəyərdəki artım isə əsasən daha bahalı avtobusların və xüsusi təyinatlı nəqliyyat vasitələrinin idxalda payının yüksəlməsi ilə əlaqədardır.

Qeyd edək ki, statistik idxal dəyəri avtomobillərin pərakəndə satış qiyməti deyil. Son qiymətə vergi və gömrük ödənişləri, logistika, qeydiyyat, satış xərcləri və diler marjası da təsir edir.

Hər gün yeni vakansiyalar - AzVak.az-da