Azərbaycanda 2025-ci ildə auditor xidmətlərinin göstərilməsinə dair bağlanmış müqavilələrin sayı artsa da, onların ümumi məbləğində azalma qeydə alınıb. Xüsusilə yerli auditor təşkilatları müqavilələrin sayını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb, “Böyük Dördlük” şirkətlərinin müqavilələrinin həm sayı, həm də dəyəri azalıb.

Marja.az Auditorlar Palatasının 2025-ci il üzrə məlumatlarına istinadən xəbər verir ki, ötən il 201 auditor təşkilatı və 66 sərbəst auditor Palataya fəaliyyətləri barədə hesabat təqdim edib.

Hesabatlara əsasən, 2025-ci ildə təsərrüfat subyektləri ilə auditor xidmətlərinin göstərilməsi üçün ümumilikdə 7815 müqavilə bağlanıb. Bu müqavilələrin ümumi məbləği 152 milyon manat təşkil edib.

2024-cü ildə isə 7193 müqavilənin ümumi məbləği 153,4 milyon manat olmuşdu.

Beləliklə, bir il ərzində auditor xidmətləri üzrə bağlanmış müqavilələrin sayı 622 ədəd və ya 8,6% artıb, müqavilələrin ümumi dəyəri isə 1,4 milyon manat və ya 0,9% azalıb.

Bu dinamika auditor xidmətlərinə tələbin müqavilələrin sayı baxımından artdığını, lakin bazarın pul ifadəsində eyni sürətlə genişlənmədiyini göstərir.

Auditor bazarının 60%-i müqavilə sayı üzrə yerli şirkətlərin payına düşüb

2025-ci ildə bağlanan 7815 müqavilənin 4679-u yerli auditor təşkilatlarının payına düşüb. Beləliklə, yerli auditor şirkətləri ümumi müqavilə sayının 60%-ni təmin edib.

Yerli auditor təşkilatlarının bağladıqları müqavilələrin ümumi dəyəri 33,2 milyon manat olub və bazarın pul ifadəsində 22%-ni təşkil edib.

2024-cü ildə yerli auditor təşkilatları 4047 müqavilə bağlamış və onların ümumi dəyəri 30,4 milyon manat olmuşdu.

Beləliklə, 2025-ci ildə yerli auditor təşkilatlarının müqavilələrinin sayı 632 ədəd və ya 15,6%, məbləği isə 2,8 milyon manat və ya 9,2% artıb.

Bu göstəricilər bazarda ən yüksək mütləq artımın yerli auditor təşkilatlarında qeydə alındığını göstərir.

“Böyük Dördlük” cəmi 13,5% müqavilə ilə bazarın təxminən 60%-nə nəzarət edib

Müqavilələrin sayı üzrə yerli auditor təşkilatları üstünlük təşkil etsə də, pul ifadəsində auditor bazarının ən böyük hissəsi “Böyük Dördlük” auditor şirkətlərinin payına düşüb.

2025-ci ildə “Böyük Dördlük” 1058 auditor xidməti müqaviləsi bağlayıb. Bu, ümumi müqavilə sayının 13,5%-nə bərabərdir.

Lakin həmin müqavilələrin dəyəri 90,6 milyon manat olub. Nəticədə “Böyük Dördlük” cəmi 13,5% müqavilə sayı ilə bazarın ümumi dəyərinin 59,6%-ni formalaşdırıb.

2024-cü ildə “Böyük Dördlük” üzrə 1085 müqavilənin ümumi dəyəri 98,4 milyon manat idi.

Ötən il bu seqmentdə müqavilələrin sayı 27 ədəd və ya 2,5%, müqavilələrin dəyəri isə 7,8 milyon manat və ya 8% azalıb.

Beləliklə, auditor bazarında ümumi müqavilə sayının artmasına baxmayaraq, ən iri məbləğli müqavilələrin toplandığı “Böyük Dördlük” seqmentində geriləmə müşahidə olunub.

Xarici audit brendlərinin müqavilələri 18,6% bahalaşıb

Xarici hüquqi şəxslərin ticarət nişanından istifadə edən auditor təşkilatları üzrə isə həm müqavilələrin sayı, həm də məbləği artıb.

Bu kateqoriyada müqavilələrin sayı 2024-cü ildəki 736-dan 2025-ci ildə 862-yə yüksəlib. Artım 126 müqavilə və ya 17,1% təşkil edib.

Müqavilələrin ümumi məbləği isə 18,8 milyon manatdan 22,3 milyon manata çatıb.

Beləliklə, bu seqment üzrə müqavilələrin dəyəri 3,5 milyon manat və ya 18,6% artıb.

2025-ci ildə xarici hüquqi şəxslərin ticarət nişanından istifadə edən auditor təşkilatlarının ümumi müqavilə sayında payı 11%, məbləğ üzrə payı isə 14,7% təşkil edib.

Sərbəst auditorlarda müqavilələrin sayı azalıb

Sərbəst auditorlar 2025-ci ildə 1216 müqavilə bağlayıblar. Bu müqavilələrin ümumi məbləği 5,7 milyon manat olub.

2024-cü ildə sərbəst auditorlar 1325 müqavilə üzrə 5,8 milyon manatlıq xidmət müqaviləsi bağlamışdılar.

Beləliklə, ötən il sərbəst auditorların müqavilələrinin sayı 109 ədəd və ya 8,2%, məbləği isə 100 min manat və ya 1,7% azalıb.

Sərbəst auditorların ümumi müqavilə sayında payı 15,5%, müqavilələrin ümumi dəyərində payı isə cəmi 3,7% təşkil edib.

7815 müqavilənin 6783-ü icra olunub

Auditorlar Palatasının məlumatına görə, 2025-ci ildə bağlanmış 7815 müqavilənin 6783-ü icra edilib.

Beləliklə, müqavilələrin say üzrə 86,8%-i yerinə yetirilib.

İcra edilmiş müqavilələrin ümumi məbləği 113,7 milyon manat olub. Bu isə il ərzində bağlanmış 152 milyon manatlıq müqavilələrin ümumi dəyərinin 74,8%-nə bərabərdir.

2024-cü ildə 6353 auditor xidməti müqaviləsi icra edilmiş və onların ümumi məbləği 117,9 milyon manat olmuşdu.

2025-ci ildə icra olunan müqavilələrin sayı əvvəlki illə müqayisədə 430 ədəd və ya 6,8% artsa da, onların ümumi məbləği 4,2 milyon manat və ya 3,6% azalıb.

Eyni zamanda icra edilmiş bir müqavilə üzrə orta məbləğ 18,5 min manatdan 16,8 min manata düşüb.

Beləliklə, orta müqavilə məbləği bir ildə 1,7 min manat və ya 9,2% azalıb.

Bu göstərici bazarda müqavilə sayının genişləndiyi, lakin müqavilə başına düşən gəlirin aşağı düşdüyünü göstərən əsas göstəricilərdən biridir.

“Böyük Dördlük”ün icra etdiyi müqavilələrin dəyəri 7,8 milyon manat azalıb

2025-ci ildə “Böyük Dördlük” şirkətləri 826 müqavilə icra edib. Həmin müqavilələrin ümumi məbləği 65,4 milyon manat olub.

2024-cü ildə isə 842 müqavilənin ümumi məbləği 73,2 milyon manat təşkil etmişdi.

Beləliklə, icra edilmiş müqavilələrin sayı 16 ədəd və ya 1,9%, məbləği isə 7,8 milyon manat və ya 10,6% azalıb.

“Böyük Dördlük”də bir icra edilmiş müqavilənin orta məbləği də 87 min manatdan 79,2 min manata düşüb. Azalma 9% təşkil edib.

Bununla belə, digər auditor qrupları ilə müqayisədə ən yüksək orta müqavilə dəyəri yenə də “Böyük Dördlük”də qalır.

 Yerli auditorların icra etdiyi müqavilələrin sayı 4267-yə çatıb

Yerli auditor təşkilatları üzrə icra edilmiş müqavilələrin sayı 2024-cü ildəki 3766-dan 2025-ci ildə 4267-yə yüksəlib.

Artım 501 müqavilə və ya 13,3% təşkil edib.

Bu müqavilələrin ümumi məbləği 27,1 milyon manatdan 30,3 milyon manata yüksəlib. Beləliklə, məbləğ üzrə artım 3,2 milyon manat və ya 11,8% olub.

Bununla belə, yerli auditor təşkilatlarında bir müqavilənin orta dəyəri 7,2 min manatdan 7,1 min manata düşüb.

Xarici brendlərlə işləyən auditorlarda da artım var

Xarici hüquqi şəxslərin ticarət nişanından istifadə edən auditor təşkilatlarında icra edilmiş müqavilələrin sayı 519-dan 559-a yüksəlib.

Bu, 40 müqavilə və ya 7,7% artım deməkdir.

İcra edilmiş müqavilələrin ümumi məbləği 12,1 milyon manatdan 12,7 milyon manata çataraq 5% artıb.

Lakin bu kateqoriyada orta müqavilə məbləği 23,3 min manatdan 22,7 min manata və ya 2,6% azalıb.

Sərbəst auditorların icra etdiyi müqavilələrin sayı 7,7% azalıb

Sərbəst auditorlar tərəfindən icra edilmiş müqavilələrin sayı 2024-cü ildə 1226 olduğu halda, 2025-ci ildə 1131-ə düşüb.

Azalma 95 müqavilə və ya 7,7% təşkil edib.

İcra edilmiş müqavilələrin məbləği isə 5,5 milyon manatdan 5,3 milyon manata düşərək 3,6% azalıb.

Maraqlıdır ki, bu seqmentdə müqavilə sayı və ümumi məbləğ azalsa da, orta müqavilə dəyəri 4,5 min manatdan 4,7 min manata yüksəlib. Artım 4,4% təşkil edib.

Ən böyük istiqamət maliyyə hesabatlarının auditi olub

2025-ci ildə Azərbaycanda 9 növ auditor xidmətindən istifadə olunub.

İcra edilmiş müqavilələr arasında ən böyük istiqamət maliyyə-təsərrüfat əməliyyatlarının qanunvericiliyə uyğunluğunun yoxlanılması məqsədilə təsərrüfat subyektlərinin maliyyə (mühasibat) hesabatlarının auditi olub.

Bu istiqamətdə 5170 müqavilə icra edilib və xidmətlərin ümumi məbləği 72 milyon 987 min 918 manat təşkil edib.

Bundan başqa:

* nizamnamə kapitalının formalaşdırılmasının auditi üzrə 168 müqavilə – 551 min 909 manat;

* maliyyə-təsərrüfat əməliyyatlarının vergi qanunvericiliyinə uyğunluğunun yoxlanılması məqsədilə vergi hesabatlarının auditi üzrə 40 müqavilə – 569 min 791 manat;

* əmlakın qiymətləndirilməsinin düzgünlüyünün təsdiqi üzrə 81 müqavilə – 206 min 849 manat;

* müəssisə və təşkilatlarda mühasibat xidmətlərinin göstərilməsi üzrə 122 müqavilə – 2 milyon 919 min 302 manat;

* mühasibat və vergi uçotu, vergitutma üzrə məsləhət xidmətləri üzrə 436 müqavilə – 10 milyon 127 min 605 manat;

* iqtisadi əsaslandırmalar və biznes planlarının hazırlanması üzrə 69 müqavilə – 10 milyon 175 min 692 manat;

* səlahiyyətli dövlət orqanlarının sifarişi ilə aparılan audit üzrə 35 müqavilə – 75 min 400 manat;

* digər auditor xidmətləri üzrə 662 müqavilə – 16 milyon 105 min 29 manat

icra edilib.

Tender və kotirovkalar üzrə 138 müqavilə bağlanıb

2025-ci ildə tender və kotirovkalarda iştirak edən auditor təşkilatları və sərbəst auditorlar tərəfindən ümumilikdə 138 müqavilə bağlanıb.

Bunlardan 120-si icra edilib, 18 müqavilənin isə icrası başa çatmayıb.

İcra edilən tender və kotirovka müqavilələrinin 114-ü maliyyə-təsərrüfat əməliyyatlarının qanunvericiliyə uyğunluğunun yoxlanılması məqsədilə maliyyə hesabatlarının auditinə aid olub.

Bundan əlavə, 3 müqavilə digər auditor xidmətləri, 2 müqavilə nizamnamə kapitalının formalaşdırılmasının auditi, 1 müqavilə isə iqtisadi əsaslandırmalar və biznes planlarının hazırlanması ilə bağlı olub.

Müqavilələr çoxalır, amma orta gəlir azalır

2025-ci ilin göstəriciləri Azərbaycanın auditor xidmətləri bazarında iki fərqli tendensiyanın paralel getdiyini göstərir.

Bir tərəfdən, ümumi müqavilə sayı 8,6%, icra edilmiş müqavilələrin sayı isə 6,8% artıb. Xüsusilə yerli auditor təşkilatları və xarici audit brendlərinin ticarət nişanından istifadə edən şirkətlər bazardakı fəaliyyətlərini genişləndiriblər.

Digər tərəfdən, ümumi müqavilə dəyəri 0,9%, faktiki icra edilmiş müqavilələrin məbləği 3,6%, icra edilmiş müqavilə üzrə orta məbləğ isə 9,2% azalıb.

Bu mənzərə auditor xidmətləri bazarında kəmiyyət artımının hələlik eyni səviyyədə maliyyə artımına çevrilmədiyini göstərir.

Bazarın strukturunda daha bir diqqətçəkən məqam yüksək konsentrasiyadır. “Böyük Dördlük” şirkətləri bağlanmış müqavilələrin sayında cəmi 13,5% paya malik olsalar da, müqavilələrin ümumi məbləğinin 59,6%-ni formalaşdırıblar.

Əksinə, yerli auditor təşkilatları müqavilələrin 60%-ni bağlasalar da, bazarın pul ifadəsində cəmi 22%-nə sahib olublar.

Bu fərq iri və yüksək dəyərli audit sifarişlərinin əsasən böyük beynəlxalq audit şirkətlərində cəmləşdiyini, yerli auditorların isə daha çox sayda, lakin nisbətən aşağı məbləğli müqavilələrlə işlədiyini göstərir.

2025-ci ildə “Böyük Dördlük”ün müqavilə portfelinin 7,8 milyon manat azalması fonunda yerli auditor təşkilatlarının portfelinin 2,8 milyon manat, xarici brendlərin ticarət nişanından istifadə edən auditor təşkilatlarının portfelinin isə 3,5 milyon manat artması bazarda müəyyən yenidən bölgünün getdiyini də göstərir.

Ümumilikdə, 2025-ci ilin nəticələri auditor xidmətləri bazarında fəaliyyət aktivliyinin və müqavilə sayının artdığını, eyni zamanda qiymət və müqavilə başına gəlir göstəricilərində aşağı istiqamətli təzyiqin gücləndiyini ortaya qoyur.