2014-cü ilin ortalarından başlanmış və 2015-ci il ərzində davam etmiş uzunmüddətli ucuzlaşma dövründən sonra, 2016-cı ildə neftin dünya bazarlarında qiymətlərində tədricən bahalaşma müşahidə olunmuşdur.

“Marja” xəbər verir ki,  ARDNF-nin 2016-cı il üzrə audit hesabatında bildirilir ki, bir neçə fasilə baş verdiyinə və orta illik qiymətin (43,55 ABŞ dolları) 2015-ci ilin göstəricisindən xeyli aşağı olmasına baxmayaraq, ümumi tendensiya neft qiymətlərində artımın olduğunu göstərir. 2016-cı il ərzində xam neft qiymətlərinin dinamikası aşağıdakı mürəkkəb amillərlə izah oluna bilər. Bir tərəfdən, ləngiyən qlobal iqtisadi artım neftə olan tələbatın proqnozlaşdırılandan daha aşağı olmasına səbəb olmuşdur. Xam neft hasilatı daha çox iki ölkə - İraq və İranda artmışdır. Belə ki, nisbi siyasi stabillik fonunda İraqda yatırılmış investisiyalar tədricən öz bəhrəsini verməyə başlamış, eyni zamanda 2015-ci ilin sonunda İrana qarşı sanksiyaların ləğv olunması səbə- bindən bu ölkədə xam neftin hasilatında artım müşahidə edilmişdir. Bu iki ölkə hal-hazırda 2013-cü ilin əvvəli ilə müqayisədə ümumilikdə gündə 2,2 milyon barel daha çox neft istehsal edir. Digər tərəfdən, aşağı qiymətlər hasilata yatırılan investisiyaların həcmini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmış (istehsalı gündə 0,5 milyon barelə artıra biləcək layihələr dayandırılıb), eləcə də neftin qiymətlərinin 40 ABŞ dolları səviyyəsində qaldığı halda ABŞ şist neft istehsalı əlverişsiz olduğu üçün ona da mənfi təsirini göstərmişdir.

2016-cı ilin ortalarında ABŞ-da neft istehsalı 2015-ci ilin əvvəlindəki səviyyədən gündə 700 min barel az olmuşdur. Nigeriya və Venesueladakı ictimai-siyasi qeyri-sabitlik sözügedən ölkələrdə istehsalın həcmini azaldaraq neft təklifinin artımını daha da ləngitmişdir. Ən əsası, noyabr ayında OPEC kartelinin qəbul etdiyi və bir sıra qeyri-üzv ölkələrin, o cümlədən Azərbaycan və Rusiyanın qoşulduğu qərar gündəlik hasilatı 1,2 milyon barel azaltmağı hədəf tutaraq neftin qiymətinin dekabr ayında 9 dollar bahalaşmasına gətirib çıxarmışdır.

Təhlilçilərin böyük əksəriyyəti neftin qiymətinin 2017-ci ildə sabitləşəcəyini proqnozlaşdırır.

İlin birinci yarısında mövcud anbar ehtiyatlarının gündə 0,4 milyon barel artacağı gözlənilsə də, onların sonradan azalmağa başlayacağı ehtimal olunur. OPEC-in qərarı artıq qiymətlərə təsir etmiş və bundan sonra istehsalda əhəmiyyətli azalmalar gözlənilmir. Amerika şist neft yataqlarının güclü potensiala malik olması onu deməyə əsas verir ki, qiymətlər artdığı təqdirdə müvafiq istehsal artımı yenidən təklif artıqlığını yaradıb qiymətlərin aşağı enməsinə təkan verəcəkdir.

 “Goldman Sachs” Brent markalı neftin qiymətinin OPEC razılaşması- nın yerinə yetiriləcəyi halda 59 ABŞ dollarına çatacağını proqnozlaş- dırır. Beynəlxalq Enerji Agentliyi bu rəqəmin 55-61 ABŞ dolları arasında dəyişəcəyini güman edir. DB və BVF isə neftin qiymətinin müvafiq olaraq, 55 və 52 ABŞ dolları təşkil edəcəyini proqnozlaşdırırlar.

Eyni zamanda, neftin ucuzlaşması ilə nəticələnə bilən risklər də kifayət qədər əhəmiyyətlidir. OPEC-in qərarı icra olunmazsa, bazarlar buna kəskin neqativ reaksiya verə bilər. Çində iqtisadi artımın azalması səbəbindən tələbatın gözlənilən səviyyəyə çatmayacağı təhlükəsi mövcuddur. Digər potensial risklər güclənən ABŞ dolları və OPEC üzv ölkələri arasında yarana biləcək yeni siyasi ziddiyyətlərlə bağlıdır.