ABŞ və İran təxminən dörd ay davam edən müharibəni başa çatdırmaq üçün razılığa gəliblər.

Marja xəbər verir ki, Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif bazar günü bildirib ki, hər iki tərəf Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə hərbi əməliyyatların dərhal və daimi dayandırıldığını bəyan edib.

“Gərgin danışıqlardan sonra Amerika Birləşmiş Ştatları ilə İran İslam Respublikası arasında Sülh Sazişinin ƏLDƏ OLUNDUĞUNU elan etməkdən məmnunuq”, - Şərif "X" sosial şəbəkəsindəki paylaşımında bildirib. Pakistan iki ölkə arasında vasitəçi qismində çıxış edib.

“Rəsmi imzalanma mərasimi cümə günü, iyunun 19-da İsveçrədə keçiriləcək”, - Şərif bildirib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp baş nazirin açıqlamasından qısa müddət sonra razılığın əldə olunduğunu təsdiqləyib. Prezident Truth Social sosial şəbəkəsindəki paylaşımında yazıb: “İran İslam Respublikası ilə saziş artıq tamamlanıb”.

“Bununla Hörmüz boğazının rüsumsuz açılmasına tam səlahiyyət verirəm və eyni zamanda ABŞ-ın dəniz blokadasının dərhal aradan qaldırılmasına icazə verirəm”, - Tramp yazıb.

Tramp daha sonrakı paylaşımında boğazın cümə günü açılacağını bildirib.

“Sazişin cümə günü imzalanmasından sonra boğazın açılması ilə, minaların təmizlənməsi məqsədilə, neft yenidən həm region, həm də dünya üçün hər iki istiqamətdə axacaq!” - o deyib.

İş elanları AzVak.az-da

İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurası bazar günü Tehranın anlaşma memorandumunu yekunlaşdırdığını təsdiqləyib və Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə bütün hərbi əməliyyatların “dərhal və daimi” dayandırılacağını bildirib.

Fars dilindəki bəyanata görə, İrana qarşı dəniz blokadası da dərhal ləğv olunacaq. Bununla belə, bəyanatda qeyd edilib ki, yekun saziş üzrə danışıqlar Vaşinqtonun memorandum üzrə öhdəliklərini əvvəlcə yerinə yetirməsindən sonra təxirə salınacaq.

Associated Press-in məlumatına görə, İran dövlət mediası televiziyada ABŞ-ın “müharibəni bitirmək üçün saziş imzalamağa məcbur edildiyini” bildirən banner yayımlayıb.

İran dövlət televiziyası həmçinin bildirib ki, İran Xarici İşlər Nazirliyi regionda davam edən təhlükəsizliksizlik və gərginliyin təhlükəli nəticələrinə görə ABŞ və İsraili “məsul” hesab edir.

Qətər Xarici İşlər Nazirliyi bəyanatında Hörmüz boğazında hərəkət azadlığını təmin etməyə yönəlmiş tədbirləri də ehtiva edən razılaşmanı alqışladığını bildirib. Qətər bunu “dayanıqlı sülhün möhkəmləndirilməsi və regional, eləcə də beynəlxalq səviyyədə iqtisadi artımın təşviqi istiqamətində mühüm addım” hesab edir.

Reuters-in məlumatına görə, Böyük Britaniya, Almaniya, Fransa və İtaliya da daxil olmaqla Avropa ölkələri bazar günü İranın nüvə proqramı ilə bağlı addımlar atması müqabilində bu ölkəyə qarşı sanksiyaları ləğv etməyə hazır olduqlarını bildiriblər.

“İran heç vaxt nüvə silahı əldə etməməlidir. Biz bu məqsədlə ABŞ, İran və MAQATE ilə işləməyə hazırıq”, - ölkə liderlərinin birgə bəyanatında deyildiyi bildirilir.

Cümə günü İran dövlət mediası 14 səhifəlik memorandum layihəsinin hazırlandığını xəbər vermişdi. Layihədə ABŞ-ın neft sanksiyalarını ləğv etməsini, İranın isə 30 gün ərzində Hörmüz boğazını yenidən açmağı öhdəsinə götürməsini nəzərdə tutan təklif olunan sülh sazişinin şərtləri əks olunurdu.

Saziş Vaşinqton və Tehranın münaqişənin gedişatı ilə bağlı bir neçə həftə ərzində verdiyi ziddiyyətli mesajlardan sonra əldə olunub. Bu müddətdə müharibəni bitirmək üçün diplomatik səylər fonunda kövrək atəşkəs qüvvədə idi.

Saziş bazar günü daha əvvəl risk altına düşmüşdü. Belə ki, İsrail Müdafiə Qüvvələri Livanda İranın dəstəklədiyi “Hizbullah”ın İsrailə mərmilər atdığını bildirmişdi. Ardınca İsrailin Beyruta zərbələri Trampın etirazına səbəb olub. O, İran və “Hizbullah”a cavab zərbəsi endirməmələri barədə xəbərdarlıq edib.

Tramp hər iki tərəfdən “bunu pozmamağı” xahiş edib.

Yaxın Şərqdə kritik dəniz nəqliyyatı marşrutu olan Hörmüz boğazı fevralın sonlarında münaqişə başlayandan bəri faktiki olaraq bağlı idi. Su yolunun blokadaya alınması neft, qaz və gübrə də daxil olmaqla müxtəlif mallar üzrə ciddi təchizat məhdudiyyətləri yaradıb, qiymət artımlarına səbəb olub və staqflyasiyanın geri qayıtması ilə bağlı narahatlıqları gücləndirib.

Bir çox iri iqtisadiyyatlarda inflyasiya artıq yüksəlməyə başlayıb. ABŞ-da illik inflyasiya may ayında 4,2 faizə çatıb ki, bu da son üç ilin ən yüksək səviyyəsidir.

ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens sazişin əldə olunmasından dərhal sonra Fox News-a müsahibəsində razılaşmanı “Amerika xalqı üçün böyük hadisə” adlandırıb.

“Bilirəm ki, onlar yüksək benzin qiymətlərindən əziyyət çəkirlər, Prezident də şübhəsiz ki, bu faktdan çox narahat olub”, - Vens deyib. “Biz enerji xərclərini təkcə indi deyil, uzunmüddətli perspektivdə də aşağı sala biləcəyik”.

Cümə axşamı Avropa Mərkəzi Bankı faiz dərəcəsini 0,25 faiz bəndi artırdığını elan edib. Bu, İran müharibəsinin avrozonada inflyasiyanı hədəfdən uzaqlaşdırmağa davam etdiyi bir vaxtda, 2023-cü ildən bəri faiz dərəcələrinin ilk dəfə artırılması olub.

Bu addım AMB-ni enerji şokuna cavab olaraq əsas faiz dərəcəsini artıran ilk böyük qlobal mərkəzi bank edib.

Müharibə boyunca bazar gözləntiləri dəyişib: faiz endirimləri ilə bağlı geniş gözləntilər zəifləyib və onların yerini iqtisadiyyatlarda faizlərin daha uzun müddət yüksək qalacağı mühit tutub.

CME-nin FedWatch alətinə görə, Federal Ehtiyat Sisteminin bu ilin sonuna qədər faiz dərəcələrini artıracağı gözlənilir.