ABŞ Prezidenti Donald Tramp bazar günü bildirib ki, Vaşinqton İranla hərbi əməliyyatların dərhal dayandırılması və Hörmüz boğazının yenidən açılması barədə sülh razılaşması əldə edib.

Ayrıca, İran xarici işlər nazirinin müavini dövlət televiziyasında razılaşmanın əldə edildiyini və onun cümə günü (19 iyun) imzalanmasının nəzərdə tutulduğunu təsdiqləyib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp "Truth Social" sosial şəbəkəsindəki paylaşımında yazıb:

"İran İslam Respublikası ilə Saziş artıq tamamlanıb. Hər kəsi təbrik edirəm! Bununla Hörmüz boğazının rüsumsuz açılmasına tam səlahiyyət verirəm və eyni zamanda ABŞ-ın dəniz blokadasının dərhal aradan qaldırılmasına icazə verirəm. Dünyanın gəmiləri, mühərriklərinizi işə salın. Qoy neft axsın!

Bu böyük Saziş bütün regiona sülh və təhlükəsizlik gətirəcək. Bir çox ABŞ prezidenti İranla sülh əldə etməyə çalışıb və məndən əvvəl onların hamısı uğursuz olub. Region liderləri ilk dəfədir ki, onlara real sülhə nail olmaqda kömək edə biləcək bir Prezident tapıblar. Cümə günü Sazişin imzalanmasından sonra Hörmüz boğazının açılması ilə, minaların təmizlənməsi məqsədilə, neft yenidən həm region, həm də dünya üçün hər iki istiqamətdə axacaq!".

İş elanları AzVak.az-da

Trampın açıqlamaları Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərifin "X" sosial şəbəkəsində ABŞ və İranın “intensiv danışıqlardan sonra” razılığa gəldiyini və “hər iki tərəfin Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə hərbi əməliyyatların dərhal və daimi dayandırıldığını bəyan etdiyini” açıqlamasından qısa müddət sonra verilib.

O, həmçinin rəsmi imzalanma mərasiminin iyunun 19-da İsveçrədə keçirilməsinin planlaşdırıldığını bildirib.

İranın Mehr xəbər agentliyinin bazar günü yaydığı məlumata görə, sülh razılaşması ABŞ-ın İranın neft ixracına tətbiq etdiyi sanksiyaların ləğvini, xaricdə saxlanılan 12 milyard dollarlıq İran vəsaitinin dondurulmasının aradan qaldırılmasını və yenidənqurma planlarını əhatə edəcək.

Mehr-in məlumatına görə, 14 hissədən ibarət anlaşma memorandumu olan razılaşma ABŞ-ın dəniz blokadasının ləğvini və Hörmüz boğazının 30 gün ərzində yenidən açılmasını da nəzərdə tutur.

Razılaşma çərçivəsində həmçinin Tehranla Vaşinqton arasında İranın nüvə ambisiyaları ilə bağlı 60 günlük danışıqlar aparılacaq. Tehran nüvə silahı istehsal etməməyə və əldə etməməyə, yekun razılaşma əldə olunana qədər isə nüvə status-kvosunu qorumağa razılaşacaq.

İranın uranın zənginləşdirilməsini dayandırması Vaşinqtonun əsas tələblərindən biri idi. Tramp dəfələrlə vurğulayıb ki, İranın nüvə silahına malik olmasına icazə verilə bilməz. Tehran isə nüvə proqramının yalnız dinc məqsədlər daşıdığı mövqeyini əsasən qoruyub saxlayıb.

New York Times bazar günü axşam saatlarında yazıb ki, nüvə sazişi əldə olunmasa, ABŞ İrana hücumlarını bərpa edəcək.

Bazar günü əldə olunan razılaşma həmin gün səhər saatlarında İsrailin Beyruta yeni zərbələr endirməsindən sonra baş tutub. Bu hücumlar razılaşma ilə bağlı şübhələr yaratmışdı, halbuki Tramp İsrailin Livana qarşı hücumlarını dayandırmalı olduğunu yenidən bəyan etmişdi.

İran istənilən sülh razılaşmasına Livanın da daxil edilməsini tələb etmişdi.

“Bu səhər Beyruta hücum baş verməməli idi, xüsusilə də İranla sülh razılaşmasına bu qədər yaxın olduğumuz xüsusi bir gündə”, - Tramp sosial şəbəkədəki paylaşımında bildirib. O əlavə edib ki, İsrailin təhdidlərə qarşı özünü müdafiə etmək hüququ olsa da, “Hizbullah”ın son dron müdaxilələri “kiçik və əhəmiyyətsiz” olub.

Fars agentliyinin məlumatına görə, İranın danışıqlar qrupunun rəhbərinin strateji müşaviri Mehdi Məhəmmədi bildirib ki, təklif olunan razılaşma İranın Hörmüz boğazı üzərində səlahiyyətini qoruyur və tanıyır.

Onun sözlərinə görə, Tehran Hörmüzdən təhlükəsiz keçid üçün rüsum toplamağa davam edəcək. Son iki həftə ərzində İranın bu kanaldan keçməyə çalışan bir sıra gəmilərə hücum etdiyi müşahidə olunub. Bununla belə, bəzi tankerlərin ABŞ nəzarəti altında keçidi həyata keçirdiyi bildirilir.

Tramp bildirib ki, razılaşma imzalandıqdan sonra Hörmüz boğazı “hamı üçün açıq” olacaq və iddia edib ki, ABŞ sonda İranın nüvə materialını ələ keçirərək məhv edəcək.

Xarici işlər naziri Abbas Əraqçi nüvə məsələsinin danışıqların ikinci mərhələsində müzakirə olunacağını bildirmişdi.

Razılaşmanın elan edilməsinə qədər Tramp təklif olunan sazişi diplomatik sıçrayış kimi xarakterizə etmişdi. İran rəsmiləri isə bunu daha geniş danışıqlara doğru yalnız ilk addım kimi təqdim edirdilər.

Bazar günü əldə olunan razılaşma müharibənin dördüncü ayına yaxınlaşdığı bir vaxtda baş verib. Münaqişə Yaxın Şərqdə neft hasilatı və daşımalarına ciddi zərbə vurub və qlobal inflyasiyanın artmasına birbaşa təsir edən amillərdən biri kimi qiymətləndirilib.

İndi diqqət ABŞ və İranın davamlı sülh sazişi əldə edib-etməyəcəyinə yönəlib. Xüsusilə də İranın Hörmüz üzərində nəzarəti və ölkənin nüvə planları ilə bağlı tərəflərin ziddiyyətli mövqeləri fonunda bu məsələ əsas müzakirə mövzusu olaraq qalır.