ABŞ-də kənd təsərrüfatı sektorunun borcu 2026-cı ildə 605 milyard dolları keçərək rekord səviyyəyə yüksəlib. Lakin fermerlərin banklardan kənar alternativ maliyyələşmə mənbələrinə daha çox üz tutması səbəbindən real borc yükünün rəsmi statistikada göstəriləndən daha yüksək ola biləcəyi bildirilir.

Marja.az xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, ABŞ-də fermerlər istehsalı davam etdirmək və gündəlik əməliyyat xərclərini qarşılamaq üçün getdikcə daha çox borclanırlar.

ABŞ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin (USDA) son hesablamalarına əsasən, inflyasiyanın təsiri nəzərə alınmaqla kənd təsərrüfatı sektorunun borcu 2000-ci ildəki təxminən 300 milyard dollardan 2026-cı ildə 605 milyard dollardan yuxarı qalxıb.

Beləliklə, son 26 ildə fermerlərin real borc yükü iki dəfədən çox artıb.

Real borc 605 milyard dollardan daha çox ola bilər

Reuters-in araşdırmasına görə, fermerlərin təchizatçılardan, kənd təsərrüfatı kooperativlərindən, texnika istehsalçılarından, maliyyə texnologiyaları şirkətlərindən və digər alternativ kreditorlardan əldə etdikləri maliyyələşmənin bir hissəsi rəsmi statistikada tam əks olunmaya bilər.

Son dövrlərdə fermerlərin müflisləşmə müraciətlərinin artması və bəzi bankların kredit şərtlərini sərtləşdirməsi alternativ maliyyələşmə mənbələrinə tələbatı gücləndirib.

USDA-nın İqtisadi Araşdırmalar Xidmətinin rəhbər müavini vəzifəsini müvəqqəti icra edən Cefri Hopkins (Jeffrey Hopkins) bildirib ki, bazarda yeni kredit təşkilatları meydana çıxır və onların məlumatlarının əldə edilməsi yolları araşdırılmalıdır.

Kanzas Dövlət Universitetinin kənd təsərrüfatı maliyyəsi üzrə professoru Cenni İfftin (Jenny Ifft) hesablamalarına görə, USDA-nın “fiziki şəxslər və digərləri” kateqoriyasında göstərilən faktiki borc məbləği rəsmi rəqəmlərdən iki-üç dəfə yüksək ola bilər.

Nazirlik 2025-ci ildə bu kateqoriya üzrə borcu 45 milyard dollar qiymətləndirmişdi.

Bir kooperativin kredit həcmi 100 milyon dollardan 1 milyard dolları ötüb

ABŞ-nin ən böyük kənd təsərrüfatı kooperativlərindən biri olan Land O’Lakes-in maliyyələşmə fəaliyyətində ciddi artım qeydə alınıb.

Şirkətin baş icraçı direktoru Bet Fordun (Beth Ford) sözlərinə görə, ötən ilin payızında təxminən 100 milyon dollar təşkil edən öhdəlik götürülmüş kredit və kredit xətlərinin həcmi 2027-ci ilin istehsal mövsümü üçün 1 milyard dolları keçib.

Bu vəsaitlər əsasən fermerlərin gündəlik istehsal və əməliyyat xərclərinin maliyyələşdirilməsinə yönəldilir.

Meridian Agribusiness Advisors şirkətinin tərəfdaşı Uesli Devisin (Wesley Davis) məlumatına görə, son istehsal mövsümündə ABŞ-də kommersiya fermer təsərrüfatlarının təxminən yarısı əməliyyat xərclərini ödəmək üçün təchizatçılara və alternativ kredit təşkilatlarına müraciət edib.

Bu maliyyələşmə mənbələrindən istifadə əvvəlki illə müqayisədə təxminən 10% artıb.

Bir fermer ailəsinin 42 ayrı kredit xətti var

Reuters ABŞ-nin Orta Qərb və cənub bölgələrində yerləşən yeddi ştatda 52-dən çox iri kommersiya fermer təsərrüfatı ilə müsahibələr aparıb.

Araşdırma zamanı məlum olub ki, fermerlərin əksəriyyəti 7-10 ayrı kredit xəttindən istifadə edir. Bəzi təsərrüfatlarda isə bu göstərici 30-u keçir.

Ayova ştatında bir fermer ailəsi 42 ayrı kredit xəttinə malik olduğunu bildirib.

Bunun əsas səbəblərindən biri kənd təsərrüfatı texnikası satıcılarının hər yeni avadanlığın alınması və ya icarəsi üçün ayrıca kredit xətti tələb etməsidir.

2024-cü ildə dərc olunmuş elmi araşdırma da kənd təsərrüfatı texnikası ilə bağlı borcların rəsmi statistikada tam əks olunmadığını göstərib.

Araşdırmada ABŞ-nin 14 kənd təsərrüfatı ştatında 2001-2019-cu illərə aid 4,4 milyondan çox avadanlıq girovu qeydi təhlil edilib.

Nəticələrə əsasən, ənənəvi bank sistemindən kənar qurumların avadanlıq kreditləri üzrə maliyyələşməsi USDA məlumatlarında göstərilən məbləğin dörd qatına qədər çata bilər.

Rəsmi statistikada məlumat çatışmazlığı yaranır

USDA kənd təsərrüfatı borclarını ənənəvi olaraq bankların, Farm Credit sisteminə daxil olan təşkilatların və digər kredit qurumlarının tənzimləyicilərə təqdim etdiyi hesabatlar əsasında hesablayır.

Təchizatçı kreditlərinin qiymətləndirilməsi üçün isə təxminən 24 səhifədən ibarət fermer sorğusundan istifadə olunur.

Lakin bu sorğuda iştirak səviyyəsi 2009-cu ildəki təxminən 68%-dən 2025-ci ildə 33%-ə enib.

Nazirlik məlumat boşluğunu azaltmaq məqsədilə sorğuların nəticələrini öz kredit məlumatları ilə müqayisə edir və alternativ kredit bazarının həcmini araşdıran tədqiqatları maliyyələşdirir.

Araşdırmaların nəticələrinin iki il ərzində əldə olunması planlaşdırılır.

Bununla belə, USDA rəsmiləri bildirirlər ki, təchizatçı maliyyələşməsi kimi görünən bəzi kreditlər əslində kommersiya bankları və ya Farm Credit sistemi vasitəsilə təqdim olunur. Bu kreditlər mövcud rəsmi statistikaya daxil olduğundan borcların iki dəfə hesablanmaması da vacibdir.

Fermerlərin maliyyə problemləri təchizatçılara da yayıla bilər

Ekspertlərin fikrincə, alternativ kredit bazarının genişlənməsi kənd təsərrüfatı məhsullarının və xidmətlərinin təchizatçıları üçün də yeni maliyyə riskləri yaradır.

Xüsusilə təminatsız kreditlər fermerlərin maliyyə çətinliklərinin onlarla işləyən müəssisələrə keçməsinə səbəb ola bilər.

ABŞ fermerləri son illərdə kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətlərinin azalması, istehsal xərclərinin yüksək qalması və mənfəət marjalarının daralması ilə üzləşirlər.

Çin də daxil olmaqla iri alıcı ölkələrlə ticarət gərginliyi ixrac bazarlarına mənfi təsir göstərir.

Bununla yanaşı, ABŞ və İsrailin İranla müharibəsi nəticəsində gübrə və yanacaq qiymətlərinin yüksəlməsi fermerlərin maliyyə yükünü daha da ağırlaşdırır.

Hər gün yeni vakansiyalar - AzVak.az-da