Martın 24-dən bağlı olan Süveyş kanalının nə zaman qlobal gəmi tranzitinə açılması hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır.

Marja xəbər verir ki, dünyanın ən nəhəng konteyner daşıyan gəmilərindən olan Ever Given-in qum fırtınası səbəbindən sahillə toqquşaraq saya oturması nəticəsində qlobal tranzit dəniz marşrutlarından biri təxminən bir həftəyə yaxındır ki, hərəkətə bağlıdır.

Yaranmış vəziyyət Misir hökuməti üçün gündəlik 14-15 milyon dollar itki, dünya bazarı üçün hər saat ən azı 400 milyon dollarlıq malın təchizatında ləngimə, qlobal ticarət üçün isə sutkalıq 10 milyard dollar ziyan deməkdir.

Artıq bir neçə gündür ki, Süveyş Kanal İdarəsinin, gəmini inşa edən yapon şirkəti Imabari Shipbuilding-in, eləcə də icarə əsasında işlədən Tayvanın Evergreen Marine şirkətinin birgə səyləri ilə gəminin saya oturmuş burun hissəsindən kanalın dibini dərinləşdirərək onun öz marşrutuna geri qaytarılmasına cəhd edilir. Lakin 247 min tonluq nəhəng konteynerdaşıyanı asanlıqla öz “məcrasına” salmaq mümkün deyil. Misir prezidenti Əbdülfəttah əl Sissi artıq bugündən etibarən gəmidəki 18 mindən artıq konteynerin boşaldılmasına hazır olmağı tapşırıb.

Hazırda 300-dən artıq gəmi hər iki istiqamətdə - həm Orta Şərqdən Avropaya, həm də Aralıq dənizindən Asiyaya uzanan dəniz yolundakı bu kanalı keçmək üçün növbə gözləyir. Bu isə ən azı 12 milyon ton mal deməkdir, bunların 34%-i içində müxtəlif təyinatlı məhsullar olan konteynerlərdən, 24.6%-i xam neftdən, 6.7%-i dəmir və digər metallardan, 6.4%-i emal edilmiş neft məhsullarından, 6.1%-i taxıldan, 6%-i kömürdən, 6%-i sıxılmış maye qazdan, 5.2%-i gübrələrdən, 2.2%-i avtomobillərdən və 2.7%-i digər mallardan ibarətdir. Artıq ABŞ və Avropadan gələn bir sıra gəmilər tıxacda ilişib qalmamaq üçün Atlantik Okeanında böyük manevr edərək, Cənubi Afrikanın Ümid burnundan keçib öz yollarına davam etmək qərarına gəliblər, bu isə əlavə 6-7 gün vaxt itkisi deməkdir. Üstəlik, Afrika dəniz quldurlarının hücumu da əsas təhlükələrdən biri olaraq qalır.

Məlumat üçün bildirək ki, qlobal ticarət axınının 12%-ni təşkil edən Süveyş kanalından gündə təxminən 50, ay ərzində isə 1500-ə yaxın gəmi keçir. Tranzit daşımaların 30%-i ərzaq və digər quru formada yüklərin, 25%-i konteyner gəmilərinin, 15%-i isə yanacaq tankerlərinin payına düşür. Refinitiv-in təqdim etdiyi məlumata əsasən, 2020-ci ildə kanal vasitəsilə 18597 gəmi öz yükünü nəql edib.