Qlobal iqlim dəyişmələri, su resurslarının azalması, quraqlıq səhralaşma kimi problemlər yaradır. Eyni zamanda, Arktika, Antarktida və Qrenlandiyada buzlaqların əriməsi nəticəsində dünya okeanının səviyyəsi qalxıb, bu da bir çox ərazilərin su altında qalmasına gətirib çıxarıb. Bu prosesin gələcəkdə daha da genişlənməsi gözlənilir.

Ekologiya və Təbii Sərvətlər nazirinin müavini Rauf Hacıyev "Xəzər dənizinin səviyyəsinə iqlim dəyişmələrinin və digər amillərin təsiri və mümkün uyğunlaşma imkanları" mövzusunda keçirilən seminarda bildirib ki, bu gün qlobal istiləşmə ilə bağlı Azərbaycanda da bir çox problemlər meydana çıxmışdır. On­lar arasında su çatışmazlığı, kənd təsərrüfatının məhsuldarlığına təsir, quraqlıq, Xəzərsahili ərazidə iqlim dəyişmələrinin təsiri ilə bağlı meydana çıxan problemlər var.

Rauf Hacıyev deyib: "Dünyanın ən qədim su hövzələrindən olan Xəzər dənizinin səviyyəsinin tərəddüdləri son illərdə ən çox müzakirə edilən məsələlərdəndir. Xəzəryanı ölkələrin iq­tisadiyyatının formalaşmasında xüsusi rolu olan bu dənizin səviyyəsinin əsrin sonunadək xeyli enəcəyi bildirilir. Söz­süz ki, bütün bunların sonda dənizin ekosisteminə, Xəzəryanı ölkələrdə ətraf mühitə və iqtisadi həyata ciddi təsir göstərəcəyi də istisna edilmir.

İki qitə arasında yerləşən Xəzərin dünya okeanı ilə birbaşa əlaqəsi yoxdur və onun səviyyəsi daim tərəddüdlərə məruz qalıb. Ötən əsrin 30-cu illərindən 1977-ci ilədək Xəzərin səviyyəsi 3 metr aşağı düşərək son 400 ilin ən minimal hüduduna (-29 m) çatıb. Lakin 1977-ci ildən 1995-ci ilədək səviyyə 2,5 m qalxaraq 1995-ci ildə 26.5 metrə yaxın olub. Bu zaman bir çox ərazilər su altında qalmış və təsərrüfat sahələrinə ciddi ziyan vurulmuşdur.

Son 25 il ərzində qlobal iqlim dəyişmələrinin təsiri nəticəsində səviyyə yenidən aşağı düşərək -28 metr olmuşdur. İqlim dəyişmələrinə dair ssenarilərdə isə gələcəkdə havanın temperaturunun və buxarlanmanın artması nəticəsində səviyyənin daha da aşağı düşməsi gözlənilir.

Alman və holland alimləri tərəfindən aparılan tədqiqatlara görə, ölkələr 2015-ci ildə imzalanmış istilik effekti yaradan qazların atmosferə atılmasının azaldılmasına dair Paris Razılaşması­nın tələblərinə əməl etməklə tempera­tur artımını məhdudlaşdırarsa, Xəzərin səviyyəsi əsrin sonunadək yalnız 9 metr düşər, əks halda isə 18 metr aşağı düşə bilər.

Xəzəryanı ölkələrin mütəxəssisləri tərəfindən də gələcəkdə səviyyənin müxtəlif dərəcələrdə düşməsi proq­nozlaşdırılır. Gələcəkdə səviyyənin aşağı düşməsi həm ekoloji baxımdan, həm də iqtisadi və siyasi baxımdan ciddi problemlər yarada bilər. Məsələn, dənizin Şimal hisəsində böyük ərazi quruya bilər, sahilyanı ekosistemə ciddi təsir olar və rekreasiya və turizm sahəsində, sahilyanı ərazidə yerləşən infrastrukrurun fəaliyyətində ciddi çətinkliklər yarana bilər və bu prosses eyni zamanda biomüxtəlifliyə mənfi təsir edər və dəniz canlılarının populya­siyalarının ciddi azalmasına gətirə bilər. Xüsusilə də, Qızılağac körfəzində və digər sahələrdə bataqlıqların quruması köçəri quşların miqrasiyasında ciddi problemlər yarada bilər.

Belə hesab edirik ki, bu gün ölkəmizin və bütün Xəzəryanı dövlətlərin mütəxəssisləri səviyyə dəyişikliklərinin tədqiqi və onlarla bağlı yaranacaq problemlərin həlli və ya mənfi təsirlərinin azaldılması istiqamətində lazımi tədbirlərin və onların icra yollarının tez bir zaman­da müəyyən edilməsi üçün bir araya gəlməlidirlər

Bugünkü görüşümüzün də məqsədi Xəzər dənizi ilə bağlı tədqiqatlar apa­ran mütəxəssislərimizin bu problemə və onun həllinə dair fikir və təkliflərini öyrənmək, xüsusilə də daha səmərəli tədbirlər görmək üçün digər Xəzəryanı ölkələrin mütəxəssisləri və beynəlxalq qurumların da iştirakı ilə geniş miq­yasda birgə işlərin aparılması yollarını müzakirə etməkdir".

“Xalq qəzeti”