2019-cu ilin I yarısında valyuta bazarında tələb-təklif nisbəti və manatın xarici valyutalara nəzərən məzənnəsi tədiyə balansındakı meyillərə uyğun formalaşmışdır.

“Marja” xəbər verir ki, bu, Mərkəzi Bankın 2019-cu ilin 1-ci yarısı üzrə Pul Siyasəti İcmalında qeyd bildirilir.

İcmalda qeyd edilir ki, iqtisadi subyektlərin xarici iqtisadi əməliyyatlarının dinamikası cari ildə də valyuta bazarında əməliyyatların həcmi müəyyənləşdirən başlıca amil olmuşdur.

I yarımillikdə qeyri-nağd valyuta bazarında aparılmış əməliyyatların həcmi 12.1 mlrd. ABŞ dollar ekvivalentində 2 olmuşdur. Dövr ərzində qeyri-nağd valyuta bazarında əməliyyatların 81.4%-i ABŞ dollarında, 18.6%-i digər valyutalarda aparılmışdır.

(Müqayisə üçün qeyd edək ki, 2018-ci ilin 1-ci yarısında qeyri-nağd valyuta bazarında aparılmış əməliyyatların həcmi 14.4 mlrd. ABŞ dollar ekvivalentində olmuşdu)

Qeyri-nağd valyuta əməliyyatlarının 34.4%-i banklararası valyuta bazarında (BVB), 65.6%-i isə bankdaxili valyuta bazarında (BDVB) reallaşdırılmışdır.

Hesabat dövründə BVB-də əməliyyatların 94%-i ABŞ dollarında, 2 ABŞ dolları, Avro, İngilis funt sterlinqi, Rus rublu ilə əməliyyatlar daxil olmaqla 5%-i Avroda, 1%-i isə digər valyutalarda aparılmışdır. BVB-də valyuta əməliyyatları üzrə dövriyyə əsasən “Bloomberg” platformasında aparılan əməliyyatlar hesabına formalaşmışdır.

BDVB-də valyuta əməliyyatlarının həcmi 8 mlrd. dollar ekvivalentində olmuşdur ki, bunun da 75%-ni ABŞ dolları ilə əməliyyatlar təşkil etmişdir. BDVB-də valyuta əməliyyatlarının 91.1%-i hüquqi şəxslərlə aparılan valyuta əməliyyatların payına düşür.

(Müqayisə üçün qeyd edək ki, 2018-ci ilin 1-ci yarısında BDVB-də valyuta əməliyyatlarının həcmi 7.3 mlrd. dollar ekvivalentində olmuşdu).

Banklar tərəfindən nağd xarici valyutanın alqı-satqısı üzrə aparılmış əməliyyatların həcmi hesabat dövründə 2.7 mlrd. ABŞ dolları ekvivalentində olmuşdur. Bunun 2.1 mlrd. dollarını və ya 77.8%-ni ABŞ dolları ilə aparılmış əməliyyatlar təşkil etmişdir.

(Müqayisə üçün qeyd edək ki, 2018-ci ilin 1-ci yarısında banklar tərəfindən nağd xarici valyutanın alqı-satqısı üzrə aparılmış əməliyyatların həcmi  3.2 mlrd. ABŞ dolları ekvivalentində olmuşdu. Bunun 2.5 mlrd. dollarını və ya 78%-ni ABŞ dolları ilə aparılmış əməliyyatlar təşkil etmişdi.)

Dövr ərzində Mərkəzi Bankda Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) valyuta satışlarının həyata keçirilməsi üzrə hərracların təşkili davam etdirilmişdir. Valyuta hərracları həftədə iki dəfə keçirilmiş, hər bir hərracın parametrləri haqqında məlumatlar hərrac başlamazdan əvvəl “Bloomberg” terminalı vasitəsilə bazar iştirakçılarına elan edilmişdir. 2019-cu ilin 6 ayında Mərkəzi Bankda ümumilikdə 50 valyuta hərracı keçirilmişdir.

Cari ilin 6 ayında da manatın ABŞ dollarına nəzərən rəsmi məzənnəsi banklararası əqdlər üzrə orta məzənnə (“Bloomberg” platformasında hərraclar və hərracdan kənar əməliyyatlar nəzərə alınmaqla) əsasında müəyyən edilmişdir.

Dövr ərzində manatın ABŞ dollarına qarşı orta günlük rəsmi məzənnəsi 1.7 manat təşkil etmişdir. Banklar tərəfindən müəyyən edilən xarici valyutanın alış-satış məzənnələri dəyişkənlik nümayiş etdirsə də rəsmi məzənnəyə yaxın olmuşdur. 6 ay ərzində kommersiya banklarının orta günlük alış məzənnəsi 1.6976, satış məzənnəsi isə 1.7020 manat təşkil etmişdir. Rəsmi məzənnə ilə kommersiya banklarının orta günlük alış məzənnəsi arasında fərq 0.1% (0.0024 manat), satış məzənnəsi ilə isə 0.1% (0.002 manat) olmuşdur.

Dövr ərzində manat türk lirəsinə qarşı 9.2%, avroya qarşı 0.8%, gürcü larisinə qarşı 7.3% bahalaşmışdır.

Eyni zamanda milli valyuta Ukrayna qrivnasına qarşı 5.1%, Rusiya rubluna qarşı 8.9%, yapon yeninə qarşı 2.7% ucuzlaşmışdır.

İkitərəfli məzənnələrin dinamikası çoxtərəfli məzənnənin dinamikasına da təsir göstərmişdir. 6 ayda manatın qeyrineft ümumi ticarət çəkili nominal məzənnəsi 0.7% bahalaşmış, real effektiv məzənnəsi isə 1.2% ucuzlaşmışdır. Real effektiv məzənnənin ucuzlaşması Azərbaycanda inflyasiyanın ticarət tərəfdaşı olan ölkələr ürə orta inflyasiyadan əhəmiyyətli az olması ilə izah edilir.

Qeyd edək ki, 2014-cü ilin sonundan bəri REM 33% ucuzlaşmışdır ki, bu da qeyri neft-qaz sektorunun rəqabət qabiliyyətini dəstəkləyən amildir.