Dünya iqtisadiyyatı bir ayaq üstündə dayanır - 1 trilyon dollarlıq maliyyə riski - Ciddi xəbərdarlıq
Dünya iqtisadiyyatı bir ayaq üstündə dayanır – BVF rəhbərindən təhlükəli xəbərdarlıq. Süni intellekt köpüyü partlasa nə baş verəcək? – BVF mümkün nəticələri açıqladı. 1 trilyon dollarlıq maliyyələşmənin üçdəikisi borcdur – BVF narahatdır. ABŞ səhmləri 20% ucuzlaşa bilər – BVF-dən mənfi ssenariBeynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) rəhbəri Kristalina Georgiyeva dünya iqtisadiyyatının süni intellekt sektorundan həddindən artıq asılı vəziyyətə düşdüyü barədə xəbərdarlıq edib. Onun sözlərinə görə, bu sahəyə investisiyaların qəfil azalması qlobal iqtisadi artımı zəiflədə və maliyyə sabitliyi üçün ciddi problemlər yarada bilər. Xüsusilə süni intellekt şirkətləri arasında 1 trilyon dolları ötən qarşılıqlı maliyyələşmə əməliyyatlarının böyük hissəsinin borc hesabına həyata keçirilməsi narahatlıq doğurur.
Marja.az xəbər verir ki, Kristalina Georgiyeva noyabrın 16-da Filippində keçirilən Cənub-Şərqi Asiya Ölkələri Assosiasiyasının (ASEAN) sammiti çərçivəsində verdiyi müsahibədə qlobal iqtisadiyyatın süni intellekt investisiyalarından artan asılılığını xüsusi vurğulayıb.
BVF rəhbəri dünya iqtisadiyyatının hazırda bir ayaq üzərində dayandığını və həmin ayağın süni intellekt sektoru olduğunu bildirib.
Georgiyevanın sözlərinə görə, süni intellekt sektorunda investisiya etimadının qəfil zəifləməsi və kapitalın bu sahədən çıxması dünya iqtisadiyyatının artım tempinə və qlobal maliyyə bazarlarının sabitliyinə mənfi təsir göstərə bilər.
Süni intellekt sektorunda qarşılıqlı maliyyələşmə 1 trilyon dolları keçib
BVF-nin qiymətləndirməsinə əsasən, süni intellekt şirkətləri arasında dairəvi maliyyələşmə əməliyyatlarının həcmi 1 trilyon dolları ötüb.
Bu vəsaitin təxminən üçdəikisi, yəni 667 milyard dollara yaxın hissəsi borc maliyyələşməsi hesabına formalaşıb.
Dairəvi maliyyələşmə (circular financing) dedikdə, bir şirkətin digər süni intellekt müəssisəsinə investisiya yatırması və həmin vəsaitin sonradan investoru olan şirkətin məhsul və xidmətlərinin alınmasına yönəldilməsi nəzərdə tutulur.
Məsələn, çip istehsalçısı süni intellekt şirkətinə sərmayə yatırır. Həmin süni intellekt şirkəti isə aldığı kapitalın bir hissəsini investorun istehsal etdiyi çiplərin və ya təqdim etdiyi hesablama xidmətlərinin alınmasına xərcləyir. Nəticədə investisiya vəsaiti eyni biznes ekosistemi daxilində dövr edir.
BVF hesab edir ki, belə əməliyyatların sürətlə artması şirkətlər arasında maliyyə asılılığını gücləndirir. Bu isə ayrı-ayrı müəssisələrdə yaranan problemlərin digər şirkətlərə ötürülməsi riskini artırır.
Georgiyeva bildirib ki, dairəvi maliyyələşmənin həcmi qlobal iqtisadiyyatla müqayisədə hələ çox böyük olmasa da, onun sürətlə genişlənməsi xüsusi diqqət tələb edir.
BVF-nin hesabatında 1,4 trilyon dollarlıq gələcək sifariş öhdəliyi müəyyən edilib
BVF-nin oktyabr ayında dərc etdiyi Qlobal Maliyyə Sabitliyi Hesabatında süni intellekt sektorundakı maliyyə əlaqələrinin miqyası ayrıca təhlil olunub.
Hesabata əsasən, 2023-cü ildən bəri ictimaiyyətə açıqlanmış 14 dairəvi maliyyələşmə əməliyyatı çərçivəsində təxminən 300 milyard dollarlıq kapital investisiyası və 650 milyard dollarlıq borc maliyyələşməsi müəyyən edilib.
Bu əməliyyatlar qarşılığında şirkətlər arasında çip və xidmət sifarişləri üzrə 1,4 trilyon dollarlıq gələcək gəlir öhdəlikləri formalaşıb.
BVF xəbərdarlıq edir ki, kapital cəlb edən şirkətlərdən birinin maliyyə vəziyyətinin pisləşməsi həm həmin şirkətə yatırılan investisiyanın dəyərini, həm də investor şirkətin gələcək satış gəlirlərini eyni vaxtda azalda bilər.
Beləliklə, risk yalnız maliyyələşdirilən müəssisə ilə məhdudlaşmır, bütün süni intellekt ekosisteminə yayıla bilər.
Nvidia-nın bazar dəyərindən bir ayda 1 trilyon dollardan çox silinib
Süni intellekt sektorundakı dairəvi maliyyələşmə sisteminin əsas iştirakçılarından biri ABŞ-ın Nvidia şirkətidir.
Nvidia süni intellekt infrastrukturu üçün yüksək məhsuldarlıqlı çiplərin aparıcı təchizatçılarından olmaqla yanaşı, bu texnologiyaları inkişaf etdirən şirkətlərin mühüm investorlarından biridir.
Son bir ay ərzində Nvidia-nın bazar kapitallaşmasından 1 trilyon dollardan çox silinib. Şirkətin keçmiş baş direktoru Censen Huanqın (Jensen Huang) şəxsi münasibətləri və mümkün təhlükəsizlik riskləri ilə bağlı yayılan iddialardan sonra Nvidia səhmlərində kəskin ucuzlaşma müşahidə olunub.
Huanqın istefası ilə nəticələnən hadisələr süni intellekt sektoruna bağlı digər texnologiya şirkətlərinin səhmlərinə də mənfi təsir göstərib.
İddialar arasında Huanqın Çin kəşfiyyatı ilə mümkün əlaqələrinə dair şübhələr səsləndirilən şəxslə münasibətdə olması da yer alır. Bununla belə, kəşfiyyat əlaqələri və məxfi məlumatların ötürülməsi barədə iddialar təsdiqlənmiş faktlar deyil və araşdırma mövzusudur.
Nvidia ətrafında yaranmış vəziyyət şirkətin süni intellekt infrastrukturu üçün həm texnologiya təchizatçısı, həm də maliyyələşdirici kimi rolunu yenidən investorların diqqət mərkəzinə gətirib.
UBS: Nvidia-nın maliyyələşməni azaltması bazardan 50 milyard dollar çıxara bilər
UBS investisiya bankının analitiki Tim Arkurinin (Tim Arcuri) qiymətləndirməsinə görə, Nvidia-nın süni intellekt sektoruna yönəltdiyi maliyyələşməni azaltması bu ekosistemdən 50 milyard dollar və ya daha çox vəsaitin çıxmasına səbəb ola bilər. Bu risk ABŞ-da faiz dərəcələrinin yüksəlməsi ilə eyni vaxta təsadüf edir.
Faizlərin artırılması korporativ borclanmanı bahalaşdırır və böyük həcmdə kapital tələb edən süni intellekt layihələrinin maliyyələşdirilməsini çətinləşdirir.
Xüsusilə məlumat mərkəzlərinin tikintisi, server avadanlıqlarının alınması və hesablama infrastrukturunun genişləndirilməsi kimi layihələr yüksək ilkin investisiya tələb edir.
Bu səbəbdən iri maliyyələşdiricilərdən birinin investisiyalarını azaltması sektordakı digər şirkətlərin inkişaf planlarına və sifariş həcmlərinə də təsir göstərə bilər.
BVF dünya iqtisadiyyatının artım proqnozunu 3,1%-ə yüksəldib
BVF oktyabr ayında 2026-cı il üçün qlobal iqtisadi artım proqnozunu 3,1%-ə yüksəldib. Fondun qiymətləndirməsinə görə, süni intellekt texnologiyalarına yönəldilən investisiyalar dünya iqtisadiyyatının artımını dəstəkləyən əsas amillərdən birinə çevrilib.
Xüsusilə məlumat mərkəzlərinin inşası, yarımkeçiricilərin istehsalı, hesablama avadanlıqlarına tələbin artması və rəqəmsal infrastruktur layihələri investisiya fəallığını yüksəldir.
Bu investisiyalar Yaxın Şərqdəki müharibənin yaratdığı enerji təchizatı problemlərinin iqtisadi artıma mənfi təsirini qismən kompensasiya edir. BVF-nin qiymətləndirməsinə əsasən, 2026-cı ildə dünya iqtisadiyyatında artım 3,1% təşkil edəcək. Bu, 2025-ci ildə qeydə alınmış 3,4%-lik artımdan aşağıdır.
Dünyada işçi qüvvəsinin 40%-i süni intellektdən təsirlənəcək
BVF-nin hesablamalarına görə, süni intellekt texnologiyalarının yayılması dünya üzrə işçi qüvvəsinin təxminən 40%-nə təsir göstərəcək.
Bu təsir bəzi peşələrdə məhsuldarlığın artması və yeni iş imkanlarının yaranması, digərlərində isə mövcud iş funksiyalarının avtomatlaşdırılması şəklində özünü göstərə bilər. Eyni zamanda, Capital Economics şirkətinin qiymətləndirməsinə əsasən, qlobal ixracda son dövrlərdə qeydə alınmış artımın 80%-ə qədəri süni intellektlə əlaqəli məhsulların payına düşüb.
Bu göstəricilər süni intellekt sektorunun yalnız texnologiya şirkətləri üçün deyil, beynəlxalq ticarət, istehsal və investisiya axınları üçün də əhəmiyyətli iqtisadi amilə çevrildiyini göstərir.
Lakin həmin sektorda artımın zəifləməsi qlobal ticarət və investisiya dinamikasına mənfi təsir göstərə bilər.
BVF: ABŞ səhmləri 20% ucuzlaşa bilər
Beynəlxalq Valyuta Fondu oktyabr ayında dərc etdiyi hesabatda süni intellekt bazarında investor gözləntilərinin doğrulmaması ilə bağlı riskləri ayrıca qiymətləndirib. Fondun mənfi ssenarisinə görə, süni intellekt texnologiyalarının iqtisadi və kommersiya nəticələri bazarın yüksək gözləntilərini qarşılamazsa, ABŞ fond bazarında səhmlərin qiyməti 2026-cı ildə 20%-ə qədər düşə bilər.
Belə bir ssenari reallaşarsa, qlobal iqtisadi istehsalın həcmi 2028-ci ilə qədər baza proqnozundan 1,1% aşağı ola bilər.
Bu rəqəmlər BVF-nin əsas proqnozu deyil, risk ssenarisi üzrə qiymətləndirməsidir.
Fond hesab edir ki, süni intellekt şirkətlərinin yüksək bazar qiymətləndirmələri, artan borclanma və investisiyaların məhdud sayda böyük müəssisədə cəmləşməsi mümkün korreksiyanın təsirini gücləndirə bilər.
BVF rəhbəri: Bazarların hazırkı reaksiyası idarəolunandır
Kristalina Georgiyeva bildirib ki, süni intellekt sektoruna böyük investor marağı texnologiyanın real iqtisadi nəticələri ilə bağlı gözləntilərin bəzən həddindən artıq yüksəlməsinə səbəb olur. Onun sözlərinə görə, belə şəraitdə aktivlərin qiymətlərində müəyyən korreksiyaların baş verməsi təbiidir.
Bununla belə, BVF rəhbəri son həftələrdə maliyyə bazarlarında müşahidə olunan dalğalanmaları hələlik nizamlı və idarəolunan hesab edir.
Georgiyeva mövcud satış dalğasının dünya iqtisadiyyatını sarsıdacaq genişmiqyaslı maliyyə böhranına çevrilməsini hazırda ehtimal etmədiyini bildirib. Bununla yanaşı, o, vəziyyətin yaxından izlənilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Bu həftə investorların diqqəti Nvidia-nın maliyyə nəticələrinə və Anthropic süni intellekt şirkətinin birjaya çıxışına yönəlib.
Hər iki hadisə süni intellekt sektorunun gəlir yaratmaq, investisiyaları davam etdirmək və investor etimadını qorumaq imkanları üçün mühüm sınaq hesab olunur.
Müştərilərin xəbərləri
SON XƏBƏRLƏR
- 1 ay sonra
- 3 həftə sonra
-
1 həftə sonra
“Sizin Lombard”ın “36% Qızıl payız” kampaniyası davam edir ®
-
-
20 saat sonra
ABB Invest ilə “Prior Leasing” istiqrazlarından illik 15% gəlir fürsəti ®
-
22 d. əvvəl
Dünya iqtisadiyyatı bir ayaq üstündə dayanır - 1 trilyon dollarlıq maliyyə riski - Ciddi xəbərdarlıq
-
26 d. əvvəl
180 min imza və Trampın dəstəyi də kömək etmədi – Nvidia Huanqı geri istəmir
- 29 d. əvvəl
- 1 saat əvvəl
-
1 saat əvvəl
Dövlət büdcəsi haqqında qanun layihəsi birinci oxunuşda qəbul edildi
-
1 saat əvvəl
Avropada təbii qaz bahalaşır – İranın hücumları və soyuq hava proqnozları qiymətlərə təzyiq göstərir
- 2 saat əvvəl
-
2 saat əvvəl
419 manatdan başlayan aylıq ödənişlə 91 tam təmirli mənzil – seçim noyabrın 24-də başlayır
Son Xəbərlər
Boş qalan iş yeri şirkətinizə neçəyə başa gəlir?
İş elanlarına bax - azvak.az
“Sizin Lombard”ın “36% Qızıl payız” kampaniyası davam edir ®
Bakıda yeni özəl premium məkan: MİSRİ ®
Dövlət büdcəsi haqqında qanun layihəsi birinci oxunuşda qəbul edildi
Ən çox oxunanlar
Avropada təbii qaz bahalaşır – İranın hücumları və soyuq hava proqnozları qiymətlərə təzyiq göstərir
Maaşlardan tutulan gəlir vergisi artırılır
419 manatdan başlayan aylıq ödənişlə 91 tam təmirli mənzil – seçim noyabrın 24-də başlayır
Noyabrın 18-də gözlənilən hava şəraiti


























